Máis médicos en primaria: alivio inmediato e reto pendente

A noticia vista dende a sala de espera

Cando se fala de incorporar profesionais á medicina de familia, o dato máis relevante para a cidadanía non é administrativo: é o tempo que tarda en conseguir cita, a continuidade coa súa médica ou médico habitual e a capacidade do sistema para responder cando hai unha urxencia fóra do horario ordinario. Nese marco, a incorporación de 67 facultativos máis en Galicia supón unha mellora tanxible, especialmente en zonas onde cada baixa ou traslado se nota de forma inmediata.

O reforzo chega despois de que unha convocatoria pública anterior deixara prazas sen cubrir, unha situación nada excepcional en moitas comunidades. O procedemento posterior permitiu captar a quen faltaba e abrir unha nova fase de elección de destino en centros de saúde e puntos de atención continuada. Traducido á linguaxe cotiá: máis mans para consultas saturadas, axendas menos tensionadas e maior capacidade para substituír ausencias.

Agora ben, convén non confundir unha boa nova co final do problema. A atención primaria arrastra desequilibrios acumulados durante anos: envellecemento dos cadros de persoal, dificultade para atraer profesionais a determinados territorios e presión asistencial crecente polo aumento de enfermidades crónicas e a demanda de atención inmediata. A entrada de novas persoas no sistema axuda, pero non borra ese contexto.

Por que seguen quedando ocos no mapa sanitario

A pregunta de fondo é coñecida: se hai necesidade asistencial, por que algunhas prazas seguen sendo tan difíciles de cubrir? A resposta é múltiple e combina factores profesionais, persoais e organizativos. Non se trata só do salario, senón do conxunto de condicións: carga de pacientes por xornada, estabilidade contractual, posibilidades de conciliación, apoio administrativo e previsión de carreira a medio prazo.

Nos últimos anos, numerosos equipos de primaria advertiron dunha dinámica que se retroalimenta: cando faltan efectivos, quen permanece asume máis cupos, máis trámites e máis gardas; esa sobrecarga fai menos atractiva a praza para novas incorporacións, e o círculo volve comezar. Por iso, cada proceso de selección que logra sumar persoal reduce temporalmente a tensión, pero non necesariamente corrixe a causa estrutural.

“Cubrir vacantes é imprescindible, pero fidelizar a quen chega é o que decide a saúde do sistema dentro de cinco anos”, resume un responsable sanitario consultado.

Este matiz é clave para interpretar o momento actual en Galicia: a captación de 67 médicos de familia é un sinal positivo, si, pero o verdadeiro exame será a permanencia. Se dentro dun tempo esas prazas volven rotar con rapidez, o problema reaparecerá con outro nome e outro procedemento administrativo.

Ruralidade, gardas e conciliación: o tridente difícil

O impacto territorial destas incorporacións tamén merece unha lectura política. Boa parte das necesidades máis urxentes concéntranse en concellos pequenos e áreas afastadas de grandes núcleos urbanos. Alí, a atención primaria non é un servizo máis: é a porta de entrada real ao sistema sanitario e, a miúdo, o único recurso próximo para persoas maiores ou con mobilidade reducida.

Porén, cubrir eses destinos esixe abordar obstáculos moi concretos. Desprazamentos longos, menor oferta de servizos para a vida familiar, gardas frecuentes e menor dispoñibilidade de relevo fan que moitos profesionais prioricen outras ubicacións. Non é unha cuestión de compromiso individual, senón de deseño institucional. Se se quere garantir equidade territorial, os incentivos deben recoñecer o esforzo diferencial que supón traballar neses contornos.

Ademais, hai un factor que adoita pasar desapercibido: a estabilidade dos equipos mellora resultados clínicos.