O debate tras as cifras
Que case seis de cada dez intervencións de derrubo ordenadas pola Axencia Urbanística correspondan a unha soa provincia non é un dato menor: plantexa preguntas sobre a distribución da ilegalidade, a orientación da acción administrativa e o impacto social das medidas. Alén do titular, interesa saber que explica esa concentración e como se xestionan os seus efectos sobre familias, municipios e tecido económico local.
O que din os números
A oficina encargada de vixiar pola legalidade en materia urbanística, creada en 2008, incrementou nos últimos anos a súa actividade sancionadora. No cómputo acumulado figura que máis de dous mil propietarios vironse obrigados a restituír a legalidade nos seus inmobles, e as sancións impostas recentemente alcanzaron en 2025 unha cifra aproximada ao millón de euros. Dentro dese marco, a provincia en cuestión acumula arredor do 60 % das ordes de demolición executadas.
Trátase dunha política selectiva ou dunha realidade territorial?
Existen polo menos dúas hipóteses plausibles. Por unha banda, pode obedecer a unha maior incidencia de construcións fóra de normativa en zonas costeiras e periurbanas, onde a presión sobre o solo foi intensa nas últimas décadas. Por outra banda, a explicación pode residir nunha aplicación máis férrea da normativa en determinados territorios por parte do órgano autonómico, o que xeraría unha sensación de desigualdade entre provincias.
«É imprescindible que a aplicación da norma sexa transparente e proporcione alternativas a quen debe executar obras menores ou regularizar situacións que non supoñan un dano ambiental grave» — explica un responsable municipal preocupado polo efecto social das ordes.
Efectos sociais e económicos
O derrubo dunha vivenda, aínda que se xustifique legalmente, acarrea efectos colaterais: desprazamento de residentes, perda patrimonial para familias que a miúdo investiron aforros en obras, e consecuencias para a actividade local se a vivenda constituía un ingreso turístico ou formaba parte dun negocio familiar. Ademais, a actuación visible da administración pode xerar alarma social e un debate sobre a proporcionalidade das sancións.
Prevención e alternativas
Para reducir a factura social e a necesidade de medidas extremas, cómpre pensar en estratexias preventivas: mellorar a planificación e a información previa á construción, axilizar mecanismos de regularización cando sexa compatible coa protección do territorio, e reforzar o asesoramento técnico a propietarios en áreas rurais e costeiras. Tamén é preciso revisar os recursos destinados á inspección e á coordinación entre administracións para que a actuación sexa eficiente e equitativa.
Comparacións e leccións
Noutras comunidades e países, o enfoque combinou sanción con programas de adaptación e, nalgúns casos, plans de compensación cando a vivenda se construíu coa expectativa razoable de legalidade. A experiencia comparada suxire que a mestura de prevención, transparencia e proporcionalidade reduce procedementos longos e custosos tanto para a administración como para os cidadáns.
Transparencia e criterios públicos
Unha das demandas recorrentes nos municipios afectados é coñecer os criterios que guían a selección de casos a executar. Priorízase o dano ambiental, a proximidade a un espazo protexido ou o volume da obra? Facer públicos eses criterios axudaría a disipar dúbidas sobre supostos agravantes e legitimaría mellor a actuación administrativa.
Cara a un equilibrio entre cumprimento e equidade
A aplicación da normativa urbanística é un elemento esencial para protexer o territorio e o interese xeral. Con todo, o seu exercicio esixe se
