Pode o sistema de protección social responder á crise do marisqueo?

Unha realidade invisible: a vida detida polos peches do marisqueo

A crise que atravesa o sector do marisqueo en Galicia puxo de manifesto unha precariedade estrutural que, aínda que sobradamente coñecida, poucas veces ocupa o centro do debate público. Os repetidos peches dos bancos marisqueiros, motivados pola alta mortaldade das especies e a necesidade de recuperar os recursos naturais, deixaron a milleiros de traballadoras —maioritariamente mulleres— nunha situación de inactividade forzada. Esta realidade non só paraliza os seus ingresos, senón que formula unha pregunta de fondo: está preparado o sistema de protección social para atender estas emerxencias específicas do mar galego?

O labirinto administrativo e a fenda de xénero

En Galicia, o labor das mariscadoras é un piar económico e social en numerosas comunidades costeiras. Porén, cando a natureza impón unha parada, a normativa vixente obriga a seguir cumprindo coas obrigas fiscais e de cotización, mesmo cando a actividade se detén por causas alleas á vontade das traballadoras. Esta circunstancia evidencia unha desconexión entre a normativa estatal e a realidade do traballo no mar.

A situación resulta especialmente sangrante desde unha perspectiva de xénero. Nun sector onde a maioría das persoas afectadas son mulleres, a falta de medidas específicas para situacións de inactividade forzosa contribúe a perpetuar a feminización da pobreza. Por que quen coidan e sosteñen a biodiversidade do litoral galego deben asumir persoalmente o custo dunha crise ambiental?

As prestacións, un salvavidas insuficiente

Se ben existen mecanismos de protección como a prestación por cese de actividade, moitas mariscadoras non poden acceder a eles: ben porque xa esgotaron o dereito tras anos de peches intermitentes, ben porque a falta de actividade previa impediu xerar o mínimo cotizado necesario. Así, debúxase un círculo vicioso onde a protección social parece deseñada para un traballo estable e ininterrompido, lonxe da realidade estacional e vulnerable do marisqueo.

Un responsable dunha entidade representativa do sector apunta que o sistema parece ignorar a excepcionalidade da economía azul. Mentres os bancos marisqueiros permanecen pechados e os ingresos se evaporan, as cotas á Seguridade Social seguen o seu curso, agravando a asfixia financeira das familias mariscadoras. A paradoxa é evidente: esíxese contribuír a un sistema do que, na práctica, moitas non poden beneficiarse cando máis o precisan.

Comparativa europea e leccións pendentes

Non é un fenómeno exclusivamente galego. Noutros países europeos con forte tradición pesqueira, como Francia ou Italia, existen mecanismos de exención temporal ou redución de cotas para os traballadores do sector en caso de paradas biolóxicas ou peches motivados por causas medioambientais. Estes modelos recoñecen a natureza cíclica e vulnerable do traballo no mar, axustando a protección ás necesidades reais.

En España, a lentitude en adaptar a lexislación aos desafíos ecolóxicos e sociais do litoral xerou unha fenda que se fai máis visible en cada crise. A situación das mariscadoras galegas non só evidencia carencias na cobertura pública, senón que interpela á sociedade sobre o noso compromiso coa sustentabilidade ambiental e a xustiza social.