Roberto Rodríguez González, vigués nacido en 1975 e conselleiro delegado de Dathum, empresa madrileña que aplica ferramentas de intelixencia artificial ao ámbito dos recursos humanos, advirte de que a transformación que trae a IA non é só técnica: ten implicacións laborais, educativas e políticas. Rodríguez ofrecerá unha charla este xoves en Vigo dentro da xornada que celebra o 15 aniversario da axencia Esterea no Museo MARCO, co título «O valor humano en tempos de IA». O seu diagnóstico mestura optimismo tecnolóxico con urxencia regulatoria e preocupación pola cohesión social.
Un debate que chega á vella ría
A intervención de Rodríguez, que regresa á súa cidade natal para participar no encontro, enmárcase nunha conversa que xa non é só de expertos: empresarios, sindicatos e administracións locais comezan a pedir respostas concretas. «A IA pode poñer en risco as democracias», afirmou na entrevista, e esa frase resoa nunha rexión onde a memoria colectiva do poder industrial e o seu recente declive obriga a pensar en reconversión e protección social.
O directivo de Dathum insiste en que as decisións determinantes tomaranse nun prazo breve: «Nos próximos catro ou cinco anos, ao ritmo ao que vai todo, haberá que tomar decisións drásticas». Non se refire só a decisións corporativas sobre automatización, senón a políticas educativas e laborais. Desde Vigo, cidade de estaleiros, fábricas e dun pujante sector de servizos, esa advertencia ten un dobre sentido: a xente sabe de primeira man como unha industria pode transformar economías locais en pouco tempo.
Rodríguez non se limita ao alarmismo. Sinala con pragmatismo que tipos de tarefas están máis en risco —as mecánicas e as baseadas en coñecemento repetitivo— e cales, por agora, manterán o seu compoñente humano. Atencións ao cliente, hostalaría, oficios manuais e certos servizos sanitarios seguirán valorándose polo trato persoal, segundo a súa análise. «A xente prefire tratar con humanos», dixo, e puxo como exemplo os call centers: os usuarios seguen dispostos a pagar máis por falar cunha persoa.
«Non imos necesitar menos humanos, igual necesitamos máis para outro tipo de funcións», advertiu Rodríguez.
Formación profesional, renda e a estraña paradoxa de Jevons
É na política de emprego e educación onde a charla toma un cariz máis práctico e local. Rodríguez aboga por reformar os modelos formativos: non ten sentido seguir educando aos mozos «como fai 40 ou 50 anos para un mundo totalmente distinto». A chamada non é nova en Galicia: o reto de modernizar a formación profesional e conectar a oferta coa demanda real do mercado laboral leva anos na axenda do Goberno autonómico e dos concellos.
Ao fío das propostas, o CEO de Dathum introduce a paradoxa de Jevons para explicar por que a tecnoloxía non conduce automaticamente a menos emprego. Cando unha invención aumenta a eficiencia, pode subir a demanda do recurso optimizado e, por tanto, necesitar máis man de obra ou transformala cara a novas funcións. Como consecuencia, medidas como reducir a xornada laboral son posibles, pero non garantidas. Na súa opinión, hai outras vías sobre a mesa: a implantación dunha renda universal, e mesmo a idea de que os algoritmos «deberían cotizar», é dicir, que a actividade xerada por sistemas automatizados contribúa á seguridade social.
O debate non é só técnico. En Vigo, onde a demografía envellecida e a emigración xuvenil seguen a condicionar a economía, a prioridade é clara: formar perfís que as empresas non atopan. Rodríguez apunta a oficios tradicionais —fontaneiros, carpinteiros, pescade
