SANTIAGO DE COMPOSTELA — O presidente da Xunta, Alfonso Rueda, trasladou este luns a cantidade do impacto que as medidas aprobadas polo Goberno central para paliar os efectos da guerra en Irán terán sobre as arcas autonómicas: 120,6 millóns de euros durante os tres meses de vixencia do paquete. Rueda amosouse crítico coa forma en que se coñeceu o plan —»sen falar coas comunidades», segundo as súas palabras— e insistiu en que se trata dun «esforzo compartido» cuxos custos tamén repercuten nos contribuíntes galegos.
A factura: tres meses, 40,2 millóns ao mes
Na explicación pública tras a reunión semanal do Consello, o presidente desagregou as cifras: a Xunta deixará de ingresar arredor de 40,2 millóns cada mes. Ese desfase procede, segundo Rueda, de tres partidas concretas: 23 millóns pola diminución da recadación do IVE, 7,7 millóns polo imposto especial sobre hidrocarburos e 9,5 millóns polo imposto especial sobre a electricidade. Sumadas, esas magnitudes arroxan a cifra que a Xunta asumirá durante o período de aplicación temporal do paquete anticrise.
O presidente non puxo en dúbida a finalidade social das medidas: recoñeceu a necesidade de «axudar ás persoas» reducindo custos nun momento de tensión internacional e de encarecemento enerxético. Non obstante, matizou que o efecto sobre as contas autonómicas debería terse tratado coas comunidades antes de aprobar o decreto. «Somos perfectamente conscientes de que as persoas neste momento necesitan que se lles axude ou a redución de custos, pero tamén de que xa é un esforzo compartido e de que o lóxico era telo debatido, non coñecelo como se coñeceu o venres», resumiu Rueda.
«Isto non é un esforzo do Goberno central, é un esforzo das persoas cos seus impostos e un esforzo compartido.»
O ton non foi meramente técnico: a crítica ao procedemento engade unha dimensión política que xa é recurrente entre administracións autonómicas e o Executivo central sempre que se adoptan medidas con impacto fiscal. Rueda reclamou, ademais, que os galegos saiban que a Xunta xa realiza esforzos propios, e anunciou que o seu Goberno traballa en «outras medidas autonómicas» que se coñecerán en breve e que irán dirixidas a sectores especialmente afectados polo conflito enerxético.
Contexto e antecedentes: a presión sobre as contas autonómicas
En Galicia, unha comunidade con peso relativo en sectores intensivos en enerxía como a industria conserveira, o transporte marítimo e certos polígonos industriais da Área de Vigo, calquera variación nos impostos sobre combustibles ou electricidade ten efectos perceptibles. Os concellos e as pemes adoitan ser os primeiros en trasladar o impacto ao día a día empresarial e social. Cómpre recordar que a financiación autonómica e os mecanismos de reparto de ingresos son asuntos recorrentes na axenda política galega; cambios na recadación do IVE ou nos impostos especiais acaban repercutindo nos orzamentos das comunidades.
A cantidade comunicada por Rueda, aínda que temporal, non é desprezable. En termos prácticos, 40,2 millóns ao mes poden condicionar decisións en gasto corrente, investimentos sociais ou transferencias a corporacións locais. Segundo fontes próximas ao Executivo galego, a Xunta estuda fórmulas para focalizar as súas propias medidas en colectivos vulnerables e en sectores estratéxicos, sen desbordar a estabilidade orzamentaria. A promesa oficial é dar detalles «en breve», unha expresión que adoita preceder a anuncios sectoriais —axudas directas, bonificacións ou liñas de crédito— pero cuxa forma concreta aínda non se revelou.
Non é a primeira vez que a Xunta e Moncloa discrepan nos modos: episodios a
