Santiago, declarada zona tensionada: vivenda baixo presión

A Xunta de Galicia deu un paso contundente: Santiago de Compostela pasa a considerarse oficialmente zona de mercado residencial tensionado. O anuncio, longamente demandado por colectivos veciñais e algúns sectores políticos, chega nun momento no que alugar ou mercar unha vivenda na capital galega se volveu, para moitos, unha quimera. Que implica esta declaración e como afecta ao día a día dos composteláns?

Un mercado ao límite: subas e escaseza

Convén lembrar que a presión inmobiliaria non é nova en Santiago. O casco histórico e barrios como Conxo ou San Lázaro viron como o prezo por metro cadrado se disparaba en apenas cinco anos. Segundo datos do Instituto Galego de Estatística, o custo medio do alugueiro na cidade achégase xa aos 10 euros o metro cadrado, unha cifra impensable hai apenas unha década. A demanda, alimentada por estudantes, persoal sanitario, traballadores de novas tecnolóxicas e turistas, supera con creces á oferta.

Abonda con pasear pola rúa do Franco ou pola zona norte para comprobar como proliferan os carteis de “alúgase” que, paradoxalmente, duran apenas uns días. Un responsable municipal recoñece que a rotación é altísima e que a competencia por un piso digno roza o absurdo. Familias con nenos, mozos que buscan emanciparse ou traballadores desprazados compiten polo mesmo feixe de vivendas.

Que significa ser “zona tensionada”?

A declaración de zona tensionada implica, na práctica, que a Xunta recoñece publicamente que en Santiago os prezos do alugueiro e da compra de vivenda superaron os límites considerados razoables en relación cos ingresos medios da poboación. En cifras: os expertos sinalan que o gasto en vivenda non debería superar o 30% dos ingresos familiares. Porén, segundo fontes do sector, na cidade do Apóstolo esa porcentaxe supera xa o 40% en moitos barrios.

Con esta cualificación, ábrese a porta a medidas de intervención. O Goberno galego poderá agora limitar a suba das rendas en contratos novos e renovar o control sobre os existentes. Ademais, facilítase a posta en marcha de incentivos para propietarios que aluguen as súas vivendas a prezos asumibles e o desenvolvemento de vivenda pública en solo urbano. Un alto cargo autonómico insiste en que a prioridade é “garantir o acceso á vivenda digna sen expulsar a ninguén” do centro da cidade.

Reaccións e expectativas na cidade

Ninguén discute xa a gravidade do problema. Asociacións veciñais de barrios como Fontiñas ou Vite levan tempo alertando da expulsión silenciosa de residentes históricos, incapaces de asumir subas que, nalgúns casos, superan o 20% anual. O sector inmobiliario, pola súa banda, advirte de que o intervencionismo pode retraer a oferta, aínda que algúns axentes admiten que o mercado necesita “unha corrección urxente”.

No campus universitario, o debate é especialmente intenso. Estudantes que antes atopaban piso preto da Praza do Obradoiro agora vense obrigados a buscar en concellos limítrofes como Ames ou Teo. “Demasiado lonxe para quen depende do bus cada mañá”, lamenta un representante estudantil. A Xunta, consciente desta realidade, prevé reforzar a colaboración coa Universidade de Santiago para habilitar máis prazas en residencias públicas.

Perspectiva galega: o inicio dunha tendencia?

Santiago non é a única urbe galega baixo presión. Vigo, A Coruña, Ourense e, en menor medida, Lugo, rexistraron incrementos notables no custo da vivenda. Porén, a capital autonómica inaugura en Galicia a figura de “zona tensionada”, prevista na Lei estatal de Vivenda e asumida agora polo Executivo autonómico. Un xesto político, si, pero tamén un sinal de alarma para o resto das cidades.