Das salas ás cumbres: cultura e praxe para recuperar o monte autóctono
Que unha institución cultural de ámbito nacional poña na súa axenda os montes do Barbanza dicir moito do momento ambiental e social que vive a comarca. A iniciativa matérializase este fin de semana en Froxán, Lousame, cunha xornada que combina traballo no monte e debate sobre as respostas locais a retos globais. O xesto —máis simbólico que espectacular— abre unha vía para visibilizar prácticas de conservación que levan anos desenvolvéndose ao pé do monte.
A cita, programada para o sábado 28 de marzo, preséntase baixo o paraugas de Florestanía: cultura e praxe da ecoloxía reparativa. Nela alternaranse tarefas de rexeneración do bosque autóctono con espazos de reflexión crítica sobre as políticas e estratexias necesarias para afrontar problemas que van dende a invasión de especies ata o risco de incendios, pasando pola perda de biodiversidade e a fragmentación da paisaxe rural.
Acción directa e voluntariado: quitar eucaliptos e volver a plantar memoria
As imaxes que acompañan á convocatoria amosan a voluntarias e voluntarios en tarefas prácticas, como a eliminación manual de eucaliptos en zonas próximas a Rianxo, unha acción xa habitual en varios puntos do Barbanza. Esa intervención é á vez simbólica e funcional: recuperar espazo para especies autóctonas, reducir combustibles forestais e reactivar saberes locais sobre a xestión do monte.
Organizadores e colectivos implicados coinciden en que a reparación do bosque non é só unha operación técnica, senón un proceso cultural que esixe recuperar prácticas tradicionais, educar ás novas xeracións e crear economías locais vinculadas ao monte saudable. A presenza dunha institución cultural achega visibilidade e recursos, pero sobre todo pon en valor a dimensión cultural da paisaxe, a súa memoria e os seus usos sostibles.
Un foco mediático que obriga a coordinar políticas
O interese público polo Barbanza explícase tanto polo seu valor natural como polas tensións acumuladas: especies exóticas que desprazan a vexetación autóctona, abandono das xestións tradicionais, presión urbanística nalgunhas franxas costeiras e unha maior exposición a incendios en contextos de cambio climático. Pór o foco mediático sobre estas montañas non substitúe ás políticas públicas, pero si as condiciona: a atención facilita fondos, proxectos e alianzas, e tamén obriga á administración local e autonómica a clarificar plans de xestión.
No terreo, as intervencións deste fin de semana buscan xerar exemplos replicables: combinacións de acción cidadá, asesoramento técnico e colaboración institucional que permitan traballar á escala da paisaxe. O reto é ambicioso: transformar masas forestais homoxéneas dominadas por unhas poucas especies en mosaicos que recuperen funcións ecolóxicas e servizos ambientais como a protección do solo, a regulación hídrica e a conservación de fauna e flora autóctonas.
Do activismo local á pedagoxía ambiental
Alén da retirada de exemplares invasores, a xornada incorpora espazos para pensar como se contan estas intervencións á cidadanía. A pedagogía ambiental aparece como peza clave: explicar por que certos árbores xeran problemas, como afectan ao risco de incendios ou ao abastecemento de auga, e que prácticas poden soster un monte vivo. É unha conversa que require claridade técnica e sensibilidade cultural, sobre todo en zonas onde a paisaxe forma parte da identidade cotiá.
Os colectivos ecoloxistas e o voluntariado rural, que levan anos traballando sobre o terreo, ven con prudente optimismo a maior visibilidade. A implicación dunha entidade cultural de repercusión nacional pode traducirse en máis recursos e nun maior recoñecemento social destas tarefas. Pero tamén pl
