Unha busca en internet iniciada case por casualidade puxo esta semana en marcha a viaxe da familia Frade desde Silleda ata a capital para recuperar un fragmento perdido da súa historia. Grazas a esa indagación, os parentes descubriron que a Real Academia Española custodia un manuscrito mecanografado titulado Ebrio de ira asin ado por Alfonso Frade Gómez, autor que faleceu en 1989 con apenas 24 anos. O poemario, fechado entre 1981 e 1983, reúne 45 poemas en 55 follas e forma parte do legado persoal do poeta e filólogo Dámaso Alonso.
O achado: dunha procura doméstica á Sala Dámaso Alonso
A historia comeza cun xesto cotián: o mozo Nicolás Pérez Frade, seguindo os retos tecnolóxicos que a súa avoa Marisa lle pide probar, tecleou o nome do seu tío no buscador dunha ferramenta de intelixencia artificial. Entre referencias e pistas apareceu constancia dun arquivo na Real Academia Española. O que parecía un resultado máis na pantalla converteuse na porta de acceso a un legado que a familia descoñecía.
Tras confirmar a referencia, os Frade contactaron coa Biblioteca da RAE e foron atendidos pola directora, Pilar Egoscozábal Carrasco, quen lles facilitou a consulta do material. Hai poucos días viaxaron a Madrid e, xa na Sala Dámaso Alonso, sostiveron o volume entre as mans. «Foi unha experiencia de profunda emoción, sobre todo para a nosa nai, Marisa», relatan Carmen e Merche, dúas das irmás que realizaron a consulta. O irmán maior, José Luis, non puido acompañalas na visita.
«É unha forma fermosísima de honrar e lembrar a memoria do noso Alfonso, e queremos completala coa publicación de Ebrio de ira, tal e como era o seu desexo».
A versión custodiada en Madrid é un mecanoscrito xuvenil con prólogo de Xosé Villar López, amigo do autor e tamén oriúndo de Silleda. Que o poemario formase parte dos fondos persoais de Dámaso Alonso foi, segundo a familia, unha confirmación inesperada da calidade literaria do texto: a obra entrou no arquivo por decisión do propio filólogo, o que outorga ao achado un valor engadido máis aló do afecto familiar.
Por que a RAE conservou o poemario: o papel de Dámaso Alonso e os cauces da preservación
Non é habitual que un manuscrito dun autor xuvenil acabe no arquivo dunha institución como a RAE, salvo que interviña unha figura recoñecida que o incorporase á súa colleción privada. Dámaso Alonso, ademais de autor e membro da Academia, foi director da institución e acumulou ao longo da súa vida unha vasta correspondencia e numerosos legados con materiais de interese filolóxico e literario. Que decidise conservar Ebrio de ira suxire, como indicaron desde a Biblioteca, que aquel texto chamou a súa atención pola madurez pouco frecuente en alguén que escribiu aos 17 anos.
A década dos primeiros anos oitenta en España foi un período de fermento cultural: a democracia recente abriu espazos para voces novas e o contacto entre centros de poder cultural en Madrid e as periferias — incluida Galicia — intensificouse. Non é estraño, por tanto, que un novo poeta de Silleda buscara interlocución con figuras consagradas fóra da súa comarca. A carta de remite e o enderezo que acompañan o poemario, conservados tamén no legajo, documentan ese diálogo epistolar que moitos autores mantiveron con académicos e responsables de arquivos.
Desde o punto de vista arquivístico, a incorporación de materiais privados ao fondo dun académico facilita a súa preservación.
