Actualidade: Churriana de la Vega e os seus baños árabes, entre o legado andalusí e os fenómenos paranormais

Nun acontecemento que está a captar a atención de expertos e cidadáns por igual, os baños árabes de Churriana de la Vega.

Os detalles que xurdiron revelan unha situación complexa que require unha análise detallada. Nos arredores de Granada elévase un deses lugares onde a Historia parece resistirse a quedar en silencio. Os Baños Árabes de Churriana de la Vega, pouco coñecidos incluso por moitos veciños, constitúen un testemuño excepcional do pasado andalusí da provincia. Pero, máis alá do seu valor histórico e arquitectónico, este enclave foi acumulando co paso do tempo unha reputación inquietante, alimentada por relatos de fenómenos estraños que converteron o antigo hammām nun dos puntos máis enigmáticos do contorno granadino. Churriana de la Vega foi, en época nazarí, unha pequena alquería coñecida como Yurliana, dedicada principalmente á agricultura e á produción de seda. O seu desenvolvemento estivo estreitamente ligado á acequia de Arabuleila, unha infraestrutura hidráulica clave que aínda hoxe segue cumprindo funcións agrícolas. Neste contexto rural xurdiron os destacados baños, construídos entre os séculos XII e XIV, segundo as distintas hipóteses historiográficas, e concebidos como un espazo esencial da vida cotiá: lugar de hixiene, de socialización e de purificación espiritual. A estrutura do baño responde ao modelo clásico andalusí, con tres salas alineadas —de auga fría, morna e quente— cubertas por bóvedas de medio canón perforadas por lucernas en forma de estrela de oito puntas. Estas aberturas non só iluminaban o interior, senón que regulaban a temperatura e a saída do vapor, creando un ambiente íntimo e case cerimonial —moi propio da época musulmá—. A auga, conducida desde a acequia, era o eixo central de todo o sistema, tanto na súa vertente práctica como simbólica. Tras a conquista cristiá, o edificio perdeu a súa función orixinal e foi reutilizado durante séculos como vivenda e, máis tarde, como cuadra de animais. Este uso continuado, paradoxalmente, contribuíu á súa supervivencia estrutural, aínda que deteriorou notablemente o seu estado de conservación. Hoxe, os baños son propiedade do Concello de Churriana de la Vega e permanecen pechados ao público en xeral, podendo visitarse unicamente baixo solicitude expresa. Non obstante, o que manteveu vivo o interese por este lugar non é só a súa arquitectura. Desde hai décadas, veciños, investigadores e visitantes relatan experiencias difíciles de explicar que parecen concentrarse no interior do recinto, especialmente durante a noite. O fenómeno máis repetido é o son da auga correndo, audible cando todo permanece en silencio —cando alí xa non corre a auga—, incluso en periodos nos que a acequia se atopa completamente seca. Quen a escoitaron describen un murmullo constante, subterráneo, como se os antigos condutos volveran activarse por momentos; é o que en parapsicoloxía ou investigación paranormal se chama «mimofonía». A este fenómeno súmanse os testemuños sobre luces en forma de esfera, observadas flotando entre as salas, e que parecen desprazarse lentamente, deténdose ou cambiando de traxectoria en función da presenza humana. Algúns testemuñas aseguran que estas luces aparecen sen unha fonte visible e desaparecen de forma abrupta, deixando tras de si unha sensación de frío súbito ou repentino. Un dos relatos máis inquietantes é o da figura escura ou encapuchada que, segundo varios investigadores, se manifesta no pasillo que conecta a Sala Quente coa Sala Fría. A silueta, descrita como alta e carente de rasgos definidos, tería sido vista en distintas ocasións desprazándose lentamente antes de esvaecerse. En algúns casos, estas aparicións chegan a coincidir con fa