Catro altares en Madrid para o Día dos Mortos mexicano

Os últimos acontecementos relacionados con catro altares vivir en Madrid xeraron un intenso debate na opinión pública. Analistas e especialistas coinciden en sinalar que nos atopamos ante un punto de inflexión que podería marcar o rumbo dos próximos meses.

nn

Os detalles que xurdiron revelan unha situación complexa que require un análisis detallado. Unha maneira de entender, desde Madrid, o Día dos Mortos de México é ler a Octavio Paz en ‘El laberinto de la soledad’, onde decía que «o noso culto á morte tamén é o noso culto á vida»; e outra, intelectualmente menos esforzada pero tamén fascinante, é visitar algunha dos catro altares que desde hoxe se levantan en catro espazos culturais de ámbito municipal na capital: CentroCentro (Plaza de Cibeles, 1.; ata o domingo 2 de novembro); Centro Cultural Daoíz y Velarde (Plaza de Daoíz y Velarde, 4; ata o día 2); Nave 12 de Matadero Madrid (Paseo de la Chopera, 14; ata o día 2); Teatro Fernán Gómez (Plaza de Colón, 4; ata o 16 de novembro). Para o montaxe das instalacións contouuse coa colaboración da Fundación Casa de México en España e coa coordinación da artista multidisciplinar mexicana Cristina Faesler. «Esta idea xorde a raíz do éxito que ten cada ano o altar de mortos que fai a Casa de México, que é desde onde se introduce en Madrid esa fermosa tradición da época de defuntos. É unha forma de comunión entre os que están aquí e os que se foron, de lembralos con alegría. Celebrar que hai vida despois da morte e que hai un momento de reencontro», explicaba onte Marta Rivera de la Cruz, delegada de Cultura, Turismo e Deporte do Concello de Madrid, durante a presentación dos altares no Centro Cultural Daoíz y Velarde. Apuntou, ademais, que esta «celebración da vida é unha alternativa a outras tradicións importadas, tamén moi respectables». Lembrou, por último, que o pasado ano visitaron estes altares máis de 100.000 persoas. O Día dos Mortos é unha tradición ancestral de profundo arraigo en todo México e que ten lugar o 2 de novembro, xusto despois do Día de Todos os Santos, debido a que os indíxenas sumaron a súa veneración polos mortos ao calendario cristián. Colorista, vibrante, luminoso e profundamente optimista, este ritual consiste en elevar as ofrendas aos que se foron en forma de alimento, recordos, calaveras e imaxes diversas que pouco teñen que ver co loito, a tristura ou a melancolía. Hai tanta variedade de altares como mexicanos dispostos a conmemorar o seu Día dos Mortos; non obstante, non poden faltar unha serie de elementos comúns que conforman toda unha simboloxía: recipientes con agua, como proba de purificación e rexeneración da existencia; sementes e flores como símbolos da terra e para alimentar e guiar ao morto; velas e candelabros, que achegan ao altar a presenza do lume co que iluminar a quen abandonaron a vida terrenal; e papel picado, polo que se cola o aire que lle dá movemento e avisa de que as almas están a chegar ao altar, dispostas a gozar das ofrendas. Tampouco faltan, nos altares mexicanos, símbolos relixiosos como as imaxes de santos ou as cruces; o pan de mortos, as calaveriñas de azucre, as mazorcas de millo… todo disposto para a purificación e agradecemento aos defuntos. O altar do teatro Fernán Gómez. Centro Cultural de la Villa leva o nome de ‘Loito pola humanidade’ e está adicado aos dereitos humanos, en recoñecemento a quen proclamaron a Declaración Universal das Nacións Unidas en 1948, pero tamén a todos os que, por defendelos, morreron ao longo da historia. Ademais, neste espazo realizaranse obradoiros didácticos para construír e decorar marionetas de calaveriñas. Cada obradoiro ten unha hora de duración, diríxese a público familiar e infantil (4-12 anos) e explicará o significado do altar de mortos e a súa importancia.