O desafío da xestión forestal: as administracións interveñen ante a inacción privada en Galicia

Un cambio de paradigma ante o risco de incendios

A ameaza dos incendios forestais deixou de ser un episodio estacional en Galicia para converterse nun problema estrutural que pon en xaque tanto ás administracións como á sociedade no seu conxunto. O recente anuncio de que Xunta e concellos poderán intervir directamente na limpeza de fincas privadas cando os propietarios non cumpran coas súas obrigas marca un xiro relevante na maneira de afrontar a xestión do territorio e a protección fronte ao lume. Esta medida, de carácter inmediato, prodúcese tras anos de debate sobre a corresponsabilidade na prevención e a persistente falta de implicación dunha parte dos titulares de terreos.

A corresponsabilidade, unha asignatura pendente

Ao longo dos últimos anos, as campañas de concienciación e as normativas sobre limpeza de montes conseguiron aumentar a vixilancia sobre as zonas de interface –onde conviven vivendas e masa forestal–, pero o resultado non foi suficiente para conter o avance das lapas nin para reverter a situación de abandono de moitas parcelas. A realidade rural galega, marcada polo minifundio e a dispersión da propiedade, dificulta a identificación de responsables e a aplicación de sancións, o que derivou nunha sensación de impunidade. Ante esta tesitura, a intervención directa das administracións emerxe como unha resposta pragmática, aínda que con interrogantes sobre os seus límites e eficacia a longo prazo.

Administracións en acción: reacción fronte á pasividade

A posibilidade de que a Xunta e os gobernos locais actúen directamente na limpeza de fincas supón un recoñecemento implícito das carencias do sistema actual. Trátase dunha medida que busca reducir o risco en áreas críticas, especialmente tras episodios recentes onde os danos por incendios superaron con creces a capacidade de resposta e prevención. Porén, esta acción representa tamén un esforzo adicional para unhas administracións xa tensionadas pola escaseza de recursos e a complexidade do mosaico rural galego. A cuestión que se formula agora é ata que punto a intervención pública pode suplir a deixadez privada sen desincentivar a responsabilidade individual.

Comparativa con outras rexións: unha solución exportable?

Galicia non é a única comunidade que afronta a dificultade de xestionar territorios abandonados expostos ao lume. Portugal, por exemplo, implementou mecanismos similares de actuación subsidiaria, acompañados de fortes campañas de concienciación e sancións exemplares. A experiencia internacional amosa que, aínda que a intervención directa pode frear os riscos a curto prazo, a verdadeira solución pasa por incentivar a xestión activa da propiedade, facilitar a agrupación de parcelas e promover actividades económicas vencelladas ao monte que fagan sostible o seu mantemento.

O papel da prevención e a presión social

O debate sobre a xestión forestal en Galicia centrouse, cada vez máis, na prevención como estratexia prioritaria. A entrada directa das administracións nas fincas non só ten un efecto inmediato sobre o risco de incendios, senón que tamén envía unha mensaxe clara á cidadanía sobre a importancia da corresponsabilidade. Porén, persiste a dúbida sobre se esta medida será suficiente para modificar condutas ou se, pola contra, reforzará a percepción de que é o sector público quen debe asumir a carga principal da protección contra o lume.