Pedro Sánchez anunciou este venres desde Moncloa un primeiro paquete de resposta á escalada de prezos vinculada ao conflito en Irán que mobiliza 5.000 millóns de euros e consta de unhas 80 medidas. O groso das actuacións pasa por recortes fiscais sobre a enerxía —combustibles, gas e electricidade— que, segundo o presidente, entrarán en vigor tras a súa publicación no BOE e beneficiarán fogares e empresas nas próximas semanas.
Medidas, alcance e mecanismos para que a baixada non quede no papel
O paquete contempla unha rebaixa do IVE sobre os combustibles do 21% ao 10%, a redución do imposto especial sobre hidrocarburos ata o mínimo permitido pola Unión Europea e unha axuda directa de 20 céntimos por litro destinada a transportistas, agricultores, gandeiros e pescadores. O IVE do gas natural sitúase tamén no 10%, mentres que na factura eléctrica o Executivo calcula unha redución total da presión fiscal próxima ao 60%: IVE do 21% ao 10%, o imposto especial sobre a electricidade (IEE) baixaría ao 0,5% e suspenderíase temporalmente o IVPEE.
En Moncloa defenderon que as medidas chegarán a arredor de 20 millóns de fogares e 3 millóns de empresas, aínda que fontes do Executivo admiten que o cálculo final dependerá da duración do conflito e da evolución dos mercados. O presidente foi taxativo ao falar dunha «reducción drástica da fiscalidade enerxética»:
“Faremos o que faga falta para protexer ás familias e á actividade productiva; se hai que poñer máis recursos, poñeranse.”
Para evitar que as rebaixas se traduzan en maiores marxes de beneficio para as grandes compañías eléctricas, o decreto incorpora un mecanismo de control do beneficio empresarial. Segundo o Goberno, a ferramenta terá rango legal para obrigar a que a diminución fiscal repercuta na factura do cidadán. Ademais, contemplanse axudas específicas para a industria electrointensiva —reclamadas polo PNV e polo EH Bildu— que, segundo o Executivo, suporán un aforro arredor de 200 millóns grazas á bonificación do 80% dos peaxes eléctricos.
Choque na coalición e o decreto específico sobre vivenda
A aprobación do paquete non estivo exenta de tensión. A reunión extraordinaria do Consello de Ministros comezou con máis de dúas horas de atraso tras un choque interno co socio minoritario, Sumar, cuxa bancada se negou inicialmente a subscribir o plan pola ausencia de medidas concretas sobre vivenda. Os catro ministros da ala minoritaria, liderados por Yolanda Díaz, esixían a prohibición dos desafiuzamentos e a prórroga automática dos contratos de aluguer como condición para apoiar o decreto.
As negociacións in extremis, incluso dentro do propio Consello, permitiron salvar o escollo: o Goberno acordou tramitar por separado un decreto específico coas medidas de vivenda reclamadas por Sumar. Non é a primeira vez que a coalición atravesa tensións polo escudo social; xa na prórroga anterior houbo discrepancias que puxeron en evidencia a fragilidade das maiorías necesarias no Congreso. O propio presidente recoñeceu que non conta co respaldo “de todos os grupos” para convalidar a norma.
A polémica política mestúrase ademais coa realidade parlamentaria: o bloque da dereita e algunhas formacións independentistas derrubaron recentemente unha moratoria antidesafiuzamentos, un recordatorio de que a convalidación do decreto pode ser incerta e de que o Executivo se enfronta a unha axenda parlamentaria complexa nas próximas semanas.
