En desenvolvemento: O Nadal do Frade Ambrosio Montesino

Os últimos acontecementos relacionados co Nadal Fray Ambrosio Montesino xeraron un intenso debate na opinión pública.

Analistas e especialistas coinciden en sinalar que nos atopamos ante un punto de inflexión que podería marcar o rumbo dos próximos meses.

A figura de Fray Ambrosio Montesino

Os detalles que xurdiron revelan unha situación complexa que require un análisis detallado.

Entre os moitos poetas que cantaron o Nadal na nosa lingua ningún o fixo coa ternura e delicadeza de fray Ambrosio Montesino.

Son poucos os datos que temos da súa vida. Sabemos que naceu en Huete (Cuenca), pero descoñecemos con certeza as fechas do seu nacemento e da súa morte.

Sabemos que profesou moi novo na orde franciscana, que pertencía ao círculo do cardeal Cisneros, pero o misterio envolse a súa elevación ao episcopado, que divide aos estudosos.

Protexido polos Reis Católicos, foi predicador real e confesor da Raíña Isabel.

Da súa proximidade a ela fala o feito de que «estando súa alteza no fin da súa enfermidade», é dicir, no seu leito de morte, escribira «por mandado» dela unhas coplas que lle servirían de confortación e consolo.

Obra e legado literario

Gran parte da obra de fray Ambrosio foi feita por encargo. Por encomenda dos Reis Católicos traduciulle ao castelán a ‘Vita Christi’ do cartuxo Ludolfo de Saxonia, obra fundamental na espiritualidade da época, e así mesmo as ‘Epístolas e Evanxeos’, por todo o ano, que aqueles quixeron accesibles ao pobo, aínda que posteriormente a celosa Inquisición introducise o libro no Ínafirma.

E tamén por encargo, ben dos propios Reis, de grandes nobres ou de significativos dignatarios eclesiásticos, escribiu a maioría dos seus poemas, como consta no encabezamento dos mesmos.

A súa obra poética, que primeiro publicou nun volume titulado ‘Coplas sobre diversas devocións e misterios da nosa santa fe católica’, compilouna despois, a instancias do Rei Católico, no seu ‘Cancioneiro’ de 1508, cuxa edición coidou con esmero.

Tanto nos seus versos como nos seus sermóns, o principal propósito de fray Ambrosio foi didáctico e devocional: pretendeu ante todo adoctrinar o pobo nos misterios da vida de Xesús, da Virxe e dos santos e, ao rememoralos, abrandar os seus corazóns e movelos á piedade.

Este empeño, principalmente apostólico, dos seus poemas nalgúns casos os lastra, en prexuízo da súa calidade literaria, pero noutros, cando o poeta prevalece fronte ao doctrinario e a súa inspiración cuada, produce versos de altísima poesía.

Véxanse, se non, a título de exemplo, estes prezados nos que describe ao anxo que anuncia o nacemento do Bautista: «Ofrecendo Zacarías/ incenso, segundo costume,/ veu a el por altas vías/ das claras xerarquías/ un anxo de mansedume/ con ás de mil cores/ de tan fermosa hermosura/ e de tales resplandores/ que a todos daba temores/ a súa figura./ As súas plumas eran distintas,/ azuis, moradas, verdes,/ tocadas de vivas pintas,/ coma rosicler de cintas,/ para que del mellor te acordes;/ outras eran prateadas,/ con matiz de resplandor;/ outras como pavoadas/ e non ben determinadas/en cor./ A beleza da súa melena,/ se con discreción se aprecia/ era madeixa tan boa/ como dourada na vena/ do ouro fino de Grecia;/ foi a súa voz tan pavorida/ que turbaba os oídos,/ tan delgada e recollida/ como non viron na súa vida/ os nados./ ¡Oh, que gala foi de galas/ ver o anxo sostido/ no aire das súas ás!».