Un traballador perdeu a vida este luns ao caer desde varios metros de altura mentres realizaba labores de mantemento na cuberta do IES Agra do Orzán, situado na Rúa Alcalde Liaño Flores, no barrio que dá nome ao centro. O aviso chegou preto das 18.00 horas ao 112 Galicia; poucos minutos despois o persoal sanitario só puido confirmar o falecemento do operario, que traballaba como autónomo para tarefas puntuais de limpeza de canóns.
O acontecemento e a intervención dos servizos de emerxencia
Segundo as primeiras comprobacións efectuadas no lugar pola Policía Nacional e as autoridades de emerxencias, o home caeu ao exterior dun patio cuberto mentres realizaba a limpeza dos desagües. Ao recibir o aviso, mobilizaron Urxencias Sanitarias de Galicia-061 e ao 112 Galicia, que coordinou o operativo ata a chegada dos axentes. Os servizos de emerxencia non puideron facer máis que certificar o falecemento no lugar.
A investigación inicial, remitida pola Policía Nacional ao Xulgado, trata xa o acontecemento como un accidente laboral. Desde a Consellería de Educación, Ciencia, FP e Universidades se precisou que non se detectou “fallo estrutural” nas instalacións e que o traballador saiu ao exterior sen utilizar as medidas de seguridade previstas para ese tipo de labores. Tras o incidente, unha empresa contratada pola Consellería executou unha solución provisional para “cobrir o burato provocado pola caída” e asegurou que o edificio está en bo estado de conservación e pode seguir utilizándose con seguridade.
O conselleiro Román Rodríguez viaxou ata o centro educativo para interesarse polo ocorrido e transmitir o seu pésame á familia e á comunidade educativa. A presenza da autoridade autonómica confirma a preocupación institucional, aínda que a responsabilidade concreta —administrativa ou penal— quedará determinada polas diligencias abertas e as posibles inspeccións que se realicen a continuación.
Contratación, prevención e responsabilidades
En Galicia, como no resto do Estado, moitas pequenas intervencións de mantemento en colexios e institutos encoméndanse a operarios externos ou a traballadores autónomos. Neste caso, fontes do Goberno autonómico subliñan que non se trataba dunha obra promovida pola Consellería, unha precisión que abre o debate sobre quen asume a responsabilidade última en materia de prevención de riscos laborais cando a intervención é puntual ou recae nun profesional por conta propia.
A normativa sobre prevención esixe que calquera traballo en altura se execute con equipos de protección —arneses, sistemas de anclaxe, barandillas temporais— e con procedementos que eviten saídas sen protección a zonas expostas. A falta da investigación, o feito de que o operario saíra ao exterior “sen facer uso das medidas de seguridade”, tal e como sinalou a Consellería, apunta a un fallo na aplicación práctica deses protocolos, xa sexa por decisión do traballador, por deficiencias na sinalización ou por ausencia de supervisión adecuada.
A apertura dun atestado e a súa remisión ao Xulgado son pasos habituais en sucesos desta natureza. Ademais da vía penal, adoita actuar a Inspección do Traballo para determinar se se incumpriron as obrigas en materia preventiva e se correspondía á administración educativa garantir medidas adicionais cando se contrata a terceiros. Non é a primeira vez que un accidente de traballo provoca en Galicia un exame sobre a precariedade e a fragmentación de responsabilidades en contratos menores de mantemento.
Repercusións na comunidade educativa e próximos pasos
O suceso provocou consternación entre o profesorado e as familias do barrio de Agra do Orzán, un núcleo urbano con longa tradición escolar e numerosos centros que, por antigüidade, requiren labores periódicas de mantemento. A falta de decisións formais sobre o peche ou a reubicación de actividades, a Consellería manifestou que as instalacións permanecen en condicións seguras tras a intervención provisional, se ben a tensión entre a comunicación oficial e a percepción da comunidade pode perdurar durante días.
Nos próximos días está previsto que a investigación xudicial aclare as circunstancias exactas da caída e que a Inspección do Traballo determine se houbo incumprimentos normativos. Dependendo desas conclusións, poden derivarse sancións administrativas e recomendacións para cambiar os procedementos de contratación e supervisión nos centros educativos. Os organismos da administración e os responsables dos centros terán que valorar se convén reforzar a formación en prevención para traballadores externos e revisar os protocolos de mantemento.
Para a familia e o entorno do falecido, os trámites legais importan pouco fronte á dor inmediata. Non obstante, a tragedia plantea cuestións prácticas para aqueles que xestionan os centros: ¿qué controis exercer sobre as empresas subcontratadas e os autónomos? ¿Establecénse comprobacións rotineiras sobre os equipos de protección individual antes de autorizar traballos en altura? Son preguntas que a administración autonómica terá que responder se pretende evitar que un episodio así se repita.
O Instituto Agra do Orzán, situado nunha das arterias do casco urbano de A Coruña, volverá agora á rutina habitual coa sombra da tragedia recente. A investigación xudicial e as averiguacións da Inspección de Traballo marcarán o proceso, pero entre a comunidade educativa e os responsables públicos quedará a tarefa de traducir as leccións deste accidente en medidas concretas que garanticen, sobre todo, a seguridade daqueles que suben a unha cubierta para manter as escolas en condicións.
Pódese interesar:
