Galicia, aduana do Atlántico: o alixo de Muxía reabre o debate

As rutas da cocaína cara a Europa teñen un punto cego que non é tal: a costa galega. Leva catro décadas exercendo de porta traseira do continente, e cada vez que unha operación policial destapa un desembarco, a sensación é a de ver un filme xa visto. O ocorrido estes días —un alixo detectado de noite na Costa da Morte e unha pesquisa que en poucas horas cruzou ata a comarca do Barbanza— non inventa nada novo. Simplemente confirma que o guion segue vixente e que a xeografía, esa que converteu a Galicia en plataforma loxística do narcotráfico, non cambiou nin un ápite.

Convén, por tanto, mirar máis alá do episodio concreto. Porque o interesante non é tanto quen caeu esta vez, senón que revela o asunto sobre un negocio que muda de pel sen desaparecer xamais.

Arnela, de madrugada: o relato de tres obxectos abandonados

Os extremos coñecidos do caso son sobrios. Un amplo dispositivo da Policía Nacional activouse tras detectarse un desembarco na praia de Arnela, en Muxía, en plena madrugada do luns. Sobre a area quedou un todoterreo abandonado; dentro do vehículo apareceron un coitelo e un pasamontañas. Horas despois, a investigación saltou da Costa da Morte ao outro lado da ría e chegou ata Boiro, onde se practicou polo menos unha detención. Máis alá destes datos, os detalles seguen en poder dos investigadores e haberá que agardar ao desenvolvemento procesal.

Aínda así, os tres obxectos achados no vehículo contan por si sós unha historia elocuente. O pasamontañas delata a necesidade de anonimato e velocidade: quen desembarca sabe que pode ser gravado, identificado, localizado. O coitelo suxire a posibilidade, sempre latente, dun enfrontamento con quen vixía a praia. E o todoterreo abandonado resume a lóxica deste oficio: os medios úsanse, consómense e bótanse como cascas baleiras. Nada nesa escena é improvisado; todo responde a un protocolo ensaiado centos de veces.

Por que a praia: a xeografía como cómplice silencioso

A pregunta de fondo é por que, tras tantos anos de operativos, incautacións e macroprocesos, as lanchas semirríxidas seguen elixindo as mesmas enseadas. A resposta está no mapa. Un litoral quebrado, salpicado de calas de acceso difícil, con fondos que permiten achegar embarcacións a poucos metros da beira. Estradas locais que conectan en minutos con eixos rápidos cara ao interior e cara a Portugal. Núcleos rurais dispersos, con pouco tránsito nocturno e vastas zonas sen cobertura de vixilancia continua.

Nese taboleiro, a mercadoría tarda moi pouco en pasar do mar ao maleteiro. E para que ese tránsito funcione fan falta pés en terra: xente que coñeza os camiños, os tempos, as mareas e os movementos alleos. O elo galego da cadea non dirixe nada; executa. Cobra por descargar, por custodiar, por transportar e, cando a sorte se esgota, por ir ao cárcere.

A droga que tocou terra en Muxía apunta a consumidores moi lonxe de aquí. De toda a cadea global, en Galicia só permanecen quen descargan o cargamento —e quen pagan coa súa detención.

Dos clanes familiares aos servizos contratados

A historia recente axuda a entender a mutación. Nos anos oitenta, o haxixe marroquí fixo fortuna a clanes familiares das Rías Baixas, estruturas case feudais con xerarquías pechadas. O macroproceso xudicial de 1990, que puxo nome e rostro a boa parte daqueles liñaxes, marcou un antes e un despois: a represión descabezou organizacións, pero tamén ensinou ao negocio a volverse poroso.