A actualidade informativa vese marcada por unha sólida rede innovadora que valoriza, un desenvolvemento que os observadores cualifican como un dos máis relevantes do período actual.
As ramificacións destes eventos esténdense máis alá do inmediatamente visible.
Valorización sostible dos subprodutos pesqueiros
Os detalles que saíron á luz revelan unha situación complexa que require unha análise detallada.
Cada ano, preto de 90 millóns de toneladas de peixe e marisco captúranse en todo o mundo.
Tras a captura, os peixes sométense a procesado (eviscerado, escamado ou fileteado), o que xera grandes cantidades de subprodutos como cabezas, ósos, tripas e cunchas que representan entre o 30% e o 70% do peixe.
Aínda que toda esta biomasa pode proporcionar unha fonte incrible de macro e micronutrientes, adoita descartarse converténdose nun residuo que xera unha significativa pegada ambiental, así como unha grave ineficiencia económica.
No marco da economía circular, existen numerosos proxectos que tratan de introducir este subproduto en rutas de valorización sostible.
Anfaco-Cytma é a patronal conserveira en España e é unha das principais referencias do noso país no que respecta ao desenvolvemento de proxectos de valorización de subprodutos de peixe.
A través do seu centro tecnolóxico participa en Valorish, unha iniciativa europea de catro anos de duración (2024-2027) que conta cun orzamento global de 4 millóns de euros e que traballa na valorización verde de residuos e subprodutos pesqueiros mediante fermentación.
O seu obxectivo é optimizar a extracción de aceite de peixe e a produción de bioprodutos como os ácidos graxos Omega 3, en especial EPA e DHA.
Estes ácidos poden empregarse despois en suplementos nutricionais, produtos farmacéuticos e, mesmo, en cosmética e beleza.
«En Valorish, estamos a traballar na valorización dos residuos e subprodutos dos peixes a través dun enfoque sostible de biorrefinería en cascada, transformando estes recursos infrautilizados en bioprodutos de alto valor baixo unha metodoloxía computacional-asistente», explican desde o centro tecnolóxico de Anfaco-Cytma.
«Transformando os residuos de peixe en recursos valiosos podemos abordar as preocupacións ambientais, apoiar o crecemento económico e fomentar a sustentabilidade na industria pesqueira. A viaxe do desperdicio á riqueza non só é posible senón esencial para unha economía próspera e circular», defende.
Esta patronal tamén participa no proxecto One Earth que, ademais doutros subprodutos alleos ao mar como soro lácteo ou plumas de polo, tamén aproveita escamas e espiñas de peixe.
Os novos bioingredientes empréganse na elaboración de pensos para acuicultura, bioadhesivos, nutracéuticos, cosméticos e fertilizantes.
Ambas iniciativas, Valorish e One Earth, mobilizarán aproximadamente 8 millóns de euros durante un período de catro anos, involucrando en conxunto a máis de 20 socios de 10 países diferentes, que inclúen empresas, universidades e centros de investigación de ámbito internacional e supón un fito para a patronal ao terse adxudicado os dous únicos proxectos aprobados na última convocatoria do programa Horizon Europe, especificamente centrada na circularidade.
Proxectos de innovación en España
«España é un dos principais produtores de produtos pesqueiros en Europa, polo que ten unha responsabilidade moi significativa na adopción de prácticas sostibles», explica Teresa Picó, xefa de Sección de Transformados de Ctaqua (Centro Tecnolóxico de Acuicultura).
Este centro lidera o proxecto DEMO-SEA-ZERO, cofinanciado pola Xunta de Andalucía a través do Plan Andaluz de Investigación, Desenvolvemento e Innovación (PAIDI 2020).
Nel participan seis empresas andaluzas que colaboran na investigación e achegando os seus subprodutos: Herpac (Barbate) traballou co sangacho de atún vermello, habitualmente descartado, para crear albóndegas de atún vermello con tomate; Usisa (Isla Cristina) utilizou migas de mojama de atún vermello e creou un produto tipo «zurrapa» de mojama, ideal para untar; Petaca Chico (Conil) experimentou coas migas do espiñazo do atún yellowfin, logrando un fuet de atún; Grupo Laeras (Trebujena) transformou restos de sardiñas afumadas nun paté tipo mousse; Piscifactorías Andaluzas (Loja) traballou con descartes de troita para elaborar un pastel de troita, empregando tamén un caldo a base de cabezas de peixe; e, por último, JC Mackintosh (Tarifa) desenvolveu un paté de atún vermello afumado con recortes deste peixe de alta demanda.
«Traballamos para que Demo-Sea-Zero teña un significativo impacto no tecido produtivo e na economía andaluza. É unha boa oportunidade para as empresas do sector transformador pesqueiro, xa que lles pode axudar a conseguir melloras no seu procesado e no seu produto final, a través do coñecemento e a I+D.
Estas presentacións non só valorizan os subprodutos e permiten reducir o desperdicio alimentario, senón que tamén contribúen ao desenvolvemento das empresas transformadoras con solucións innovadoras e dan resposta á demanda dos consumidores que buscan produtos saudables que promovan a economía circular como parte dun cambio necesario para a sociedade», explica Teresa Picó.
Pola súa banda, Ctaqua xa traballa para dar continuidade ao traballo desenvolvido en DEMO-SEA-ZERO, co obxectivo de que cada empresa colaboradora saque ao mercado un produto alimentario elaborado a partir das ideas de concepto.
Deste xeito, péchase o círculo no proceso de transferencia de coñecemento e tecnoloxía.
«Tamén traballaremos na conservación eficiente de alimentos mediante métodos saudables, unha liña que consideramos prioritaria para poder ofrecer ao consumidor os produtos que están a demandar», explica Myriam Retamero, responsable do Departamento de Innovación Empresarial e Desenvolvemento de Negocio de Ctaqua.
Colaboración e avances na revalorización de residuos
Outro exemplo de colaboración entre axentes clave da industria pesqueira para a revalorización de residuos é o proxecto europeo Life Refish, que reúne empresas do sector pesqueiro (Jealsa, Pescanova, Stolt Sea Farm e Opromar), a expertos no desenvolvemento de ingredientes funcionais (Valora Marine Ingredients) e a unha institución de investigación líder en recursos mariños (CSIC).
Este proxecto ten por obxectivo poñer en marcha unha «biorrefinería flexible para valorizar descartes e subprodutos da pesca e a acuicultura».
En Life Refish non só se traballa a partir de subprodutos de peixe como espiñas, aletas, cabezas ou vísceras que antes ían destinadas á realización de fariñas de peixe ou pensos e dos que agora se extraen ácidos graxos e proteínas, senón que tamén traballa con descartes.
O proxecto Life Refish comezou no 2022 e rematará neste exercicio.
Durante este tempo das instalacións da planta piloto e industrial de Jealsa saíron ingredientes que poden ser a base para a elaboración de novos produtos enriquecidos: aceites de peixe a partir de vísceras, aletas e cabezas, suplementos enriquecidos en calcio e fósforo con aplicacións en implantes óseos.
Tamén hidrolizados con proteína de alta absorción e fácil dixestibilidade ou xelatinas de peixe, que poden obterse co aproveitamento das aletas e da pel.
Esta iniciativa tamén aproveita a pluma de luras xigantes, cabezas ou cascas de lagostinos.
Un dos novos ingredientes xurdidos deste proxecto é o chamado ‘mince fish’.
Trátase dunha pasta alimentaria elaborada con músculo de peixe fresco e que contén niveis dunha proteína moi alta en aminoácidos esenciais.
O aproveitamento dos residuos de peixe para a creación de produtos no sector sanitario representa un dos avances máis recentes na maximización do valor dos subprodutos pesqueiros.
Estes desenvolvementos permiten aplicar a innovación no tratamento de queimaduras, úlceras, feridas cirúrxicas e traumatolóxicas, transformando o que antes se consideraba desperdicio en solucións médicas de alto valor.
Un exemplo destacado é o que está a desenvolver Kerecis, unha empresa membro do Iceland Ocean Cluster, que converte a pel de peixe en enxertos cutáneos para humanos.
O seu modelo de negocio promove unha verdadeira economía circular, reutilizando subprodutos do mar que normalmente se descartarían.
Desde a súa sede no pequeno porto de Ísafjörður, a só 32 quilómetros do Círculo Polar Ártico, a compañía produce enxertos de pel de peixe esterilizados e inodoros, listos para acelerar a cicatrización de feridas e queimaduras.
Kerecis utiliza especificamente a pel de bacallau salvaxe do Atlántico, cuxa estrutura se asemella á pel humana.
Grazas a este proceso, a empresa logra aproveitar ata un 90% de cada peixe, incorporando partes que anteriormente se desperdiciaban.
Así, non só se xeran beneficios médicos, senón que tamén se impulsa a economía azul e circular, reducindo significativamente o desperdicio de produtos pesqueiros.
Este enfoque cobra aínda máis relevancia no marco da Política Pesqueira Común da UE.
Desde decembro de 2013, coa aprobación da reforma que introduce a ‘obrigación de desembarque’, prohíbese o descarte de capturas non desexadas por especie ou tamaño.
Antes, gran parte deste peixe regresaba ao mar e morría, xerando un desperdicio considerable.
A innovación empresarial evidencia como é posible converter este desafío nunha oportunidade para a sustentabilidade e a eficiencia.
Esta información, confirmada por fontes próximas ao desenvolvemento dos acontecementos, subliña a importancia de manter unha perspectiva informada sobre o tema.
Impacto e perspectivas en Galicia
É importante salientar que este tipo de situacións non ocorren no baleiro.
Os antecedentes históricos e o contexto socioeconómico actual xogan un papel fundamental na comprensión completa destes eventos.
Expertos na materia sinalaron que a converxencia de múltiples factores creou as condicións propicias para o desenvolvemento actual dos acontecementos.
Desde diferentes sectores alzáronse voces que ofrecen perspectivas variadas sobre o tema.
Mentres algúns analistas manteñen unha visión optimista sobre as posibles resolucións, outros advirten sobre os desafíos que poderían xurdir a curto e medio prazo.
Esta diversidade de opinións reflicte a complexidade inherente á situación.
Impacto en Galicia
Para Galicia, estas novas representan tanto oportunidades como desafíos.
A economía rexional, baseada en sectores como a pesca, a industria naval e o turismo, podería verse afectada de diversas maneiras.
Os empresarios galegos xa están a avaliar as posibles implicacións para as súas operacións e estratexias futuras.
Análise en Profundidade
Un exame detallado da situación revela múltiples capas de complexidade que merecen consideración.
Os expertos consultados identificaron cando menos tres dimensións clave que deben terse en conta ao avaliar estes desenvolvementos.
En primeiro lugar, a dimensión económica non pode ser ignorada.
Os mercados reaccionaron cunha mestura de cautela e expectativa, reflectindo a incerteza inherente á situación actual.
Os indicadores económicos suxiren que poderiamos estar ante un período de axustes significativos.
En segundo lugar, o aspecto social presenta os seus propios desafíos e oportunidades.
A cidadanía demostrou un nivel de implicación sen precedentes, participando activamente no debate público a través de diversos canais.
Esta participación cidadá é vista por moitos como un signo positivo da vitalidade democrática.
Finalmente, a dimensión institucional require especial atención.
As organizacións e entidades involucradas están a traballar para coordinar as súas respostas e garantir que se manteña a estabilidade necesaria para navegar estes tempos complexos.
Perspectivas Futuras
Ollando cara adiante, é evidente que os vindeiros meses serán cruciais para determinar o curso dos acontecementos.
Os observadores coinciden en que estamos nun momento decisivo que podería definir tendencias a longo prazo.
A capacidade de adaptación e a flexibilidade serán elementos clave para navegar con éxito os desafíos que se aveciñan.
Tanto as institucións como a cidadanía deberán manter unha actitude proactiva e estar preparadas para responder a desenvolvementos inesperados.
En última instancia, o resultado dependerá da capacidade colectiva para traballar cara a solucións construtivas que beneficien ao conxunto da sociedade.
O diálogo, a cooperación e o compromiso co ben común serán fundamentais neste proceso.
