A gala dos Premios Mestre Mateo, celebrada en Lugo na noite do sábado, deixou unha lectura clara: o audiovisual galego premiou este ano a unha película que mira á memoria e á identidade. Antes de Nós, de Ángeles Huerta, foi a gran triunfadora cunha colleita de 13 premios, mentres que Sirat, vinculada a Oliver Laxe, obtivo tres distincións técnicas e a longametraxe. A cerimonia, conducida por Trisha Fernández e Federico Pérez, reuniu figuras públicas como a vicepresidenta do Goberno, Yolanda Díaz, o conselleiro de Cultura, José López Campos, e o actor Luis Tosar.
Gala e reparto de premios: unha sorpresa contundente
A apertura musical correu a cargo de Xabier Díaz e as Adufeiras do Salitre cun tema que puxo a sala en pé e serviu de antesala a unha noite longa que rematou coa sorpresa maior: non foi a película de Laxe a máis premiada, senón a de Huerta. Segundo as actas da Academia Galega do Audiovisual, entregáronse 25 premios no total, e a distribución entre os títulos máis destacados resultou desigual pero reveladora.
«Sirat» levou o galardón á mellor longametraxe e tamén foi recoñecida pola súa banda sonora, obra de Kangding Ray, e polo son, premiado a Amanda Villavieja. Pero foi Antes de Nós a obra que colleitou premios nas categorías creativas e interpretativas: mellor dirección para Ángeles Huerta, guion para Pepe Coira, dirección de arte, fotografía, produción, montaxe, vestiario, maquillaxe e perruquería, e os premios de interpretación principal para Cris Iglesias e Xoán Fórneas.
Un dos momentos máis emotivos foi o recoñecemento póstumo a Mikel Insua, que se levou o premio á mellor interpretación masculina de reparto. A súa representante subiu ao escenario para ler o discurso en seu nome. No apartado feminino de reparto, o premio foi compartido por Luisa Merelas e Victoria Teijeiro. Esta última, no seu discurso, pronunciou unha frase curta pero contundente en nome das dúas:
«Non á guerra»
, e advertiu sobre a necesidade de premios máis inclusivos e diversos.
Contexto: memoria, identidade e unha industria en crecemento
Que unha película centrada nun retazo vital de Castelao encabece a listaxe de premiados non é achega neutra: volve poñer o foco na memoria cultural galega nun momento no que a comunidade intenta reivindicar a súa historia a través do cinema. Desde as curtametraxes que nacen en festivais como Cans ata as longametraxes con percorrido internacional, Galicia segue a construír unha cadea de valor que pasa pola produción, a formación e a visibilidade exterior.
Non é a primeira vez que nomes como o de Oliver Laxe ou as producións galegas conquistan espazos fóra da comunidade, pero o triunfo masivo de Antes de Nós tamén reflexa un movemento interno: profesionais e institucións intentando darlle ao cinema galego unha voz propia e, ao mesmo tempo, competitiva. A presenza da presidenta da Academia, Lucía Veiga, lembrando a necesidade de defender os dereitos e a cultura galega, subliñou esa preocupación institucional pola protección do sector.
Ademais dos principais galardóns, a gala serviu para recoñecer unha ampla mostra de producións locais: o vigués Alejandro Jato foi premiado pola súa curtametraxe «Curmán», que xa fora visibilizada en Cans; a serie «Weiss & Morales» trouxo a presenza da directora viguesa Lucía Estévez; e o documental «360 curvas», dirixido por Alejandro Gándara e Ariadna Silva, colocou o cinema documental galego nunha posición de maior visibilidade.
