Na alfombra vermella dos Premios Mestre Mateo, entre saúdos e flashes, o cineasta galego Óliver Laxe deixou unha frase que ha de espertar a curiosidade de quen segue a súa traxectoria: «Vou facer un cabalo de Troia». Foi unha intervención breve pero cargada de intención, pronunciada no Auditorio Fuxan os Ventos de Lugo, onde ademais repasou o seu periplo por Hollywood, o seu descanso en Navia e a súa débeda afectiva coa provincia lucense.
Unha conversa en Lugo, entre Hollywood e a casa de Navia
A presenza de Laxe en Lugo non pasou desapercibida. O director, que alternou o circuito festivaleiro internacional coa vida de pobo, aproveitou a gala para falar con sinxeleza sobre dúas realidades aparentemente contraditorias: a experiencia nos platós e mercados de cinema máis cosmopolitas e a necesidade de detererse na súa casa de Navia para recompoñer ideas. Segundo sinalou, ese retiro non é melancólico senón produtivo: «Volver a Navia é estar rodeado de voces e paisaxes que che lembran por que fas cine», comentou na alfombra vermella, segundo asistentes.
Non é a primeira vez que Laxe reivindica a importancia das raíces para o seu traballo. A súa filmografía puxo na pantalla os paraxes e as xentes do noroeste, cunha ollada que mestura realismo áspero e certa beleza lírica. En Lugo, esa tensión entre o local e o global quedou plasmada na referencia explícita a Hollywood: unha etapa que, dixo, lle permitiu ver o cinema desde outra perspectiva sen renunciar ao seu territorio.
No transcurso da cerimonia, o director tamén falou das súas «débedas coa provincia de Lugo». Non se refire a obrigas económicas, senón a compromisos morais e artísticos: recoñecemento a actores, equipos técnicos e a esa alianza entre cineasta e territorio que, no seu caso, se traduciu en proxectos que puxeron no mapa cinematográfico a profesionais e paisaxes lucenses.
Raíces lucenses e cine: de ‘O que arde’ a un «cabalo de Troia»
A alusión ao «cabalo de Troia» invita á interpretación. Para moitos, Laxe sempre traballou contra a invisibilidade do mundo rural e contra a tentación de etiquetar ese cinema como unicamente rexional. A metáfora que empregou en Lugo suxire un propósito dobre: penetrar en espazos máis amplos —festivaleiros, comerciais, políticos— cun discurso que, na aparencia, pode parecer alleo pero que leva dentro o seu núcleo temático. Noutros termos, unha película que seduza pola forma para, ao mesmo tempo, introducir contidos firmes sobre memoria, pertenza e paisaxe.
Á hora de imaxinar ese novo proxecto, convén lembrar a súa traxectoria inmediata. O seu filme máis coñecido en España, O que arde, non só reivindicou a voz de persoas e territorios galegos senón que tamén situou a intérpretes como Benedicta Sánchez, natural da provincia de Lugo, na primeira liña do cinema nacional: o seu Goya como revelación foi un fito que serviu para evidenciar a capacidade do cinema de Laxe para descubrir e proxectar rostros ata entón fóra do foco. É razoable pensar que o cineasta volverá a apostar por esa mestura de actores non profesionais e profesionais, unha fórmula que lle resultou recoñecible e eficaz.
Aínda que o anuncio do «cabalo de Troia» foi certero na intención, Laxe non ofreceu calendario nin detalles de produción. A falta de confirmación oficial sobre datas de rodaxe, financiamento ou reparto, a frase queda como o esbozo dun plan: introducir un relato potente con estratexias narrativas e formais que permitan atravesar públicos e mercados.
Que pode significar e cales son os próximos pasos
Desde o punto de vista do panorama audiovisual galego, a declaración de Laxe é un acto político en si mesma. Os Premios Mestre Mateo, organizados pola Academia Galega do Audiovisual, son a cita anual que pon de relevo a saúde e os des
