António Costa, presidente do Consejo Europeo, sostivo este martes en Bruselas que a misión da Unión Europea segue sendo defender un orde internacional rexido por normas, en contraste coa visión expresada a xornada anterior pola presidenta da Comisión, Ursula von der Leyen. O intercambio tivo lugar nunha reunión con embaixadores da UE na que Costa defendeu unha posición firme fronte ás presións de potencias como Rusia, China e Estados Unidos. O debate reflicte as tensións internas sobre como combinar principios e eficacia na política exterior europea. A discusión adquire relevancia ante varias crises simultáneas, desde Ucrania a Oriente Medio.

Na súa intervención, Costa planteou que a Unión non pode renunciar á súa responsabilidade de manter as regras internacionais asentadas na Carta de las Naciones Unidas, e pediu que esas normas sigan guiando a resposta comunitaria ás agresións e vulneracións dos dereitos humanos. O presidente do Consejo enumerou sen rodeos os desafíos: a agresión rusa, sinais de tensión comercial por parte de Pekín e actuacións que, ao seu xuízo, erosionan o marco multilateral. Segundo Costa, admitir estas condutas sen resposta equivalería a resignarse ante un mundo con menos regras. O seu argumento foi claro: a UE debe ser defensora activa dun sistema internacional ordeado.

A intervención de Costa produciuse un día despois de que Von der Leyen plantease a necesidade de replantexar as ferramentas multilaterais cando os formatos tradicionais resultan inoperantes, e defendera a procura de solucións creativas para xestionar crises complexas. Esa lectura pragmática provocou a resposta do presidente do Consejo, que insistiu en que innovar non pode significar abandonar os principios que sosteñen o dereito internacional. No seu turno, Von der Leyen subliñara que Europa non pode limitarse a manter modelos do pasado se estes non serven para protexer os seus intereses nun entorno cambiante.

CONTENIDO PATROCINADO

Salado Golf & Beach Resort

Descubre la oportunidad de inversión más exclusiva del Caribe. Villas de lujo con retorno garantizado del 12% anual en Punta Cana.

Conoce más →

O portugués pediu ademais unha política exterior multidimensional que combine diplomacia, cooperación e, cando proceda, medidas de seguridade conxuntas, sen soslayar a primacía da lei internacional. Costa puxo como exemplo a resposta coordinada de varios países europeos ante ameazas no Mediterráneo oriental, que segundo el demostra tanto autonomía estratéxica como solidariedade operativa. Tamén advertiu sobre o risco de que conflitos periféricos poidan desviar capacidades que poderían empregarse en apoiar aliados como Ucrania. En varios momentos apelou á moderación e ao retorno á negociación en crises como a de Irán.

Durante a súa alocución insistiu en que nin a liberdade nin os dereitos humanos se garanten mediante o recurso exclusivo á forza, e que o respecto polas normas internacionais é a vía para a súa protección duradeira. Costa remarcou que violacións de soberanía ou de dereitos, ondequera que ocorran —en Ucrania, Gaza, África ou Latinoamérica— non deben quedar sen resposta. Así mesmo defendeu que a ONU necesita reformas para adaptarse aos retos actuais, pero subliñou que non pode ser suplantada por fórmulas alternativas. Para el, o organismo segue sendo a pedra angular do sistema multilateral.

A réplica de Von der Leyen, formulada a véspera, incidía na idea de que Europa debe explorar novos marcos de gobernanza cando os existentes resultan ineficaces, sen restarlle valor ao orden internacional. O seu diagnóstico é o dunha UE que debe combinar a defensa de normas con instrumentos máis flexibles para xestionar crises e protexer intereses estratéxicos. Esa perspectiva procura conciliar a dimensión normativa da Unión coa necesidade de respostas áxiles ante ameazas híbridas e cambios xeopolíticos.

A discusión entre o Consejo e a Comisión pon de manifesto unha tensión institucional clásica: mentres a presidencia do Consejo representa aos gobernos e aboga por unha defensa explícita do marco xurídico internacional, a Comisión subliña a urxencia de adaptar instrumentos. A ministra española presente nas discusións, Teresa Ribera, advertiu en paralelo que corresponde ao Consejo Europeo fixar a orientación política exterior, o que engade outra capa ao debate sobre competencias e liderado na UE. A curto prazo, a confrontación verbal terá incidencia nas conclusións que os xefes de Estado e de Goberno debatan en próximas cumbres.

O contraste de posicións revela un dilema central para a Unión: como manter o seu papel como defensora de normas universais sen perder capacidade operativa ante un entorno internacional máis fragmentado e competitivo. Para observadores europeos, o pulso entre Costa e Von der Leyen anuncia máis deliberacións sobre a estratexia exterior común, que deberán conxugar principios xurídicos, solidariedade entre Estados membros e respostas prácticas. En calquera caso, a polémica pon de manifesto que a UE segue, por agora, lonxe dunha única folla de ruta fronte aos grandes retos globais.