Galicia enfróntase á maior transformación xudicial das últimas décadas, e faino cunha mochila pesada: máis de 200.000 procedementos agardan aínda resposta nos xulgados da comunidade. A cifra, impactante, revela un atasco crónico que ameaza con erosionar a confianza cidadá no sistema e que obriga a institucións e profesionais a un esforzo sen precedentes.
O reto é maiúsculo, tanto pola magnitude dos casos pendentes como pola ambición das reformas expostas. Ninguén nos corredores dos xulgados da rúa Monforte de Lemos, en Lugo, ou da Praza de Galicia, en Santiago, é alleo á sensación de cambio inminente. Pero a pregunta segue no aire: será suficiente a revolución anunciada para resolver unha situación que se arrastra dende hai anos?
Unha cifra que pon a proba o sistema
Máis de douscentos mil casos. Abonda con imaxinar a cantidade de vidas, empresas e administracións pendentes para calibrar o alcance do problema. Fontes xudiciais recoñecen que o volume de expedientes acumulados sitúa a Galicia moi por riba do que sería razoable para unha xustiza áxil e eficaz. E non é unha cuestión puntual nin exclusiva das grandes cidades: dende O Barco de Valdeorras ata Viveiro, o colapso esténdese por toda a xeografía galega.
A situación afecta especialmente aos xulgados do social e do contencioso-administrativo, onde a demora media supera en moitos casos o ano. Un responsable do sindicato de funcionarios xudiciais resume o sentir xeral: «Hai compañeiros que arrastran procedementos dende antes da pandemia». Demasiado tempo. O certo é que a sobrecarga tradúcese en xuízos aprazados, sentenzas que chegan tarde e cidadáns que perden a fe nunha resolución rápida dos seus conflitos.
Dixitalización e novas oficinas: o plan de choque
Fronte a este panorama, a Administración de Xustiza prepara un despregue ambicioso. En primeiro lugar, a dixitalización. Prevese que ao longo deste ano todos os xulgados galegos adopten expedientes electrónicos e sistemas de xestión integrados. A promesa é que o papel pase a ser case testemuñal e que os trámites se aceleren grazas a novas ferramentas informáticas. Un alto cargo municipal da Coruña comenta que a experiencia piloto no seu partido xudicial reduciu algúns prazos, aínda que advirte que a transición require formación e recursos.
A segunda gran aposta é a creación das chamadas Oficinas Xudiciais. Estes novos órganos, xa en marcha en varias cidades, buscan reorganizar o traballo interno, repartir mellor as cargas e liberar a xuíces e maxistrados de tarefas administrativas. En teoría, isto permitirá que os casos avancen con maior velocidade e que os cadros de persoal se adapten mellor ao fluxo real de asuntos. Porén, as dúbidas persisten: sindicatos e colexios de avogados advirten que a reforma será insuficiente se non vai acompañada de máis persoal e mellores medios materiais.
O contexto: unha onda de causas e vellos problemas
Non é menor o dato de que o colapso xudicial non é novo. Galicia leva anos acumulando atrasos, agravados primeiro pola crise económica e despois pola pandemia. O peche de sedes, a falta de substitucións e os recortes foron minando a capacidade de resposta do sistema. Se a iso se engaden episodios recentes como a folga de letrados ou o aumento de litixios por reclamacións bancarias e laborais, o atasco convértese nunha tormenta perfecta.
A presión non só se sente nos despachos. Abonda con preguntar en calquera rexistro civil de comarca para escoitar historias de herdanzas bloqueadas, divorcios eternizados ou empresas que agardan meses por unha sentenza. Unha persoa afectada en Ourense lembraba hai pouco a angustia de non poder pechar un proceso hipotecario durante máis dun ano. Casos así abundan nos arquivos dos xulgados galegos.
Únete a la conversación
Regístrate gratis con tu email para comentar en las noticias. Tu opinión importa.