Investigadores da Universidad de Utah alertan dun incremento sostido nas dificultades cognitivas entre adultos novos en Estados Unidos tras analizar datos recollidos entre 2013 e 2023. O traballo, publicado na revista Neurology, revela que as queixas autoinformadas sobre memoria, atención e toma de decisións aumentaron de forma notable, e sitúa o crecemento máis pronunciado na franxa de 18 a 39 anos. Os autores descartan que a pandemia de COVID-19 sexa a causa principal, ao constatar que as subidas empezaron a rexistrarse con significación estatística desde 2016.
O estudo baseouse en máis de 4,5 millóns de respostas á enquisa Behavior Risk Factor Surveillance System (BRFSS) entre 2013 e 2023, excluíndo as contestacións de 2020 polas circunstancias excepcionais dese ano. Os investigadores medirono a prevalencia do que denominan “discapacidade cognitiva” —dificultade grave para concentrarse, lembrar ou tomar decisións debido a unha condición física, mental ou emocional— e atoparon que a taxa global pasou do 5,3 % en 2013 ao 7,4 % en 2023. O segmento de 18 a 39 anos foi o principal motor do aumento: nesa cohorte a incidencia escalou ata o 9,7 %, case o dobre respecto de 2013.
Os autores subliñan que o patrón observado non se explica unicamente pola maior disposición a informar de problemas de saúde mental, aínda que esa menor estigmatización pode ter influído parcialmente nos rexistros. Ao comparar distintos grupos demográficos e de saúde, atoparon taxas máis elevadas entre quen padecen enfermidades crónicas como hipertensión, ictus ou diabetes, o que suxire unha interacción entre o estado físico e a función cognitiva. Así mesmo, as diferenzas por idade e a tendencia ascendente desde 2016 fan que os investigadores pidan cautela antes de atribuir a subida a un único factor.
Entre as hipóteses que barallan os autores figura o impacto do estrés económico e a precariedade laboral, condicións que incrementan a carga mental e poden mermar a capacidade de atención e memoria. A incerteza sobre o emprego, o custo da vivenda e a presión financeira sostida son factores que, segundo os investigadores, poderían elevar o estrés crónico e traducirse nun maior número de queixas cognitivas en adultos novos. Tamén sinalan que os hábitos de vida —sono insuficiente, sedentarismo ou uso intensivo de pantallas— poderían contribuír ao deterioro funcional observado.
Os responsables do estudo insisten en que se trata de datos autoinformados, polo que a percepción individual xoga un papel importante e pode diferir de medidas neurolóxicas obxectivas. Non obstante, a magnitude do aumento e a súa concentración en idades temperás espertan alarma porque estes problemas teñen consecuencias prácticas no rendemento laboral, na seguridade e na calidade de vida. Os investigadores piden máis estudos prospectivos que combinen avaliacións clínicas e biomarcadores para aclarar a natureza, duración e causas reais destas dificultades.
O incremento sostido planteado polo traballo terá, a xuízo dos autores, un impacto sobre os sistemas de saúde e os servizos sociais se non se adoptan medidas preventivas e de detección temperá. O envellecemento e as enfermidades crónicas afectarán de xeito distinto a cada grupo de idade, pero a aparición de déficits cognitivos na poboación nova esixe adaptar recursos e programas de apoio. Os autores abogan por campañas de promoción da saúde mental, estratexias para reducir a precariedade laboral e unha maior atención ao control de factores de risco cardiovascular que tamén poden influír na cognición.
Os responsables do estudo lembran a necesidade de que os responsables políticos e os xestores sanitarios consideren estes achados na planificación dos servizos, xa que un aumento na prevalencia de problemas cognitivos supón unha demanda adicional de atención primaria, saúde mental e rehabilitación. A xuízo deles, políticas que melloren a estabilidade económica, fomenten estilos de vida saudables e faciliten o acceso á atención para enfermidades crónicas poderían mitigar parte do problema. Tamén propoñen que a monitorización continua destes indicadores é clave para avaliar a eficacia das intervencións.
A investigación abre ademais preguntas sobre se tendencias similares se observan fóra de Estados Unidos e sobre o papel de factores culturais e sanitarios na propensión a informar de dificultades cognitivas. Mentres se agardan estudos internacionais e lonxitudinais que profundicen nos mecanismos subxacentes, os autores conclúen que o aumento documentado obriga a tomar en serio as queixas de memoria e concentración en adultos novos e a reforzar a resposta sanitaria e social ante un fenómeno en expansión.
