Estradas secundarias e peóns: a asignatura pendente en Galicia

Un problema estrutural que emerxe tras unha xornada tráxica

Unha sucesión de accidentes mortais ocorridos nun só día devolveu á axenda pública unha pregunta incómoda: están as nosas vías preparadas para as persoas que as usan a pé? O atropelo dunha persoa que se desprazaba con muletas nas proximidades de Tomiño, xunto a outros dous falecementos por circunstancias laborais e marítimas, conforman unha radiografía de vulnerabilidade que vai máis alá do accidente puntual.

Arcén, muletas e ausencia de alternativas seguras

En moitos tramos interurbanos e periurbanos, o arcén funciona como único recurso para quen debe transitar sen vehículo. Persoas con mobilidade reducida, maiores ou quen non dispón de transporte privado vense obrigadas a compartir espazos que non están deseñados para peóns. Esa coexistencia crea unha situación de risco persistente: beirarrúas inexistentes, iluminación escasa, sinais limitadas e velocidades pensadas para fluxos rodados fan que o simple acto de camiñar polo bordo da calzada implique unha exposición elevada ao perigo.

Impacto humano e social

O falecemento dunha persoa que precisaba muletas para desprazarse é, ademais dunha perda individual, un indicio de fallos na protección de quen presenta maior fraxilidade. A falta de infraestruturas accesibles ten consecuencias directas na autonomía e na calidade de vida: obriga a depender de terceiros, limita o acceso a servizos básicos e aumenta a sensación de inseguridade entre a veciñanza. En moitos concellos, a mobilidade peonil non está considerada como un obxectivo prioritario nos plans de actuación viaria.

Coincidencia de sucesos: unha chamada de atención

Que na mesma xornada se produciran tamén unha electrocución laboral en O Grove e o arrastre polo mar dunha percebeira noutra localidade pon de relevo que a prevención e a protección fronte a riscos diversos precisan respostas multisectoriais. Non se trata só de infraestruturas: interveñen formación, equipos de traballo, protocolos de emerxencia e sistemas de aviso eficaces. Cada sector require actuacións específicas, pero existe un denominador común: o investimento e a planificación a medio e longo prazo.

Que medidas funcionan noutros territorios

En distintos lugares con características rurais ou costeiras similares puxéronse en marcha medidas que reducen a sinistralidade peonil: redución de límites de velocidade en tramos periurbanos, mellora da visibilidade en pasos e accesos, rehabilitación de arcenes con pavimento estable e a creación de itinerarios peonís protexidos. Tamén a implantación de transporte a demanda en zonas dispersas diminuíu a necesidade de percorrer a pé longas distancias xunto a estradas. Estas solucións non son milagrosas por si soas, pero combinadas producen efectos tanxibles.

Responsabilidade compartida: administracións e comunidade

Corresponde ás distintas administracións priorizar proxectos que atendan á seguridade dos peóns en estradas secundarias, pero a resposta non pode limitarse ao investimento en asfalto. É necesario integrar a perspectiva de accesibilidade nos plans de mobilidade local, coordinarse con servizos sociais para identificar ás persoas máis vulnerables e fomentar a participación veciñal para detectar puntos negros. A vixilancia e o control de velocidade, así como campañas de concienciación orientadas tanto a condutores como a peóns, completan un paquete de medidas preventivas.

Orzamentos, prioridades e prazos

Mellorar a seguridade en tramos concretos esixe recursos que compiten con outras necesidades municipais. Por iso é importante establecer criterios transparentes para a asignación de fondos: identificar corredores con maior tránsito peonil, priorizar accesibilidade preto de centros de saúde ou comer