António Costa e Teresa Ribera disiparon este martes a incerteza aberta polas palabras da presidenta da Comisión, Ursula von der Leyen, e reclamaron que a Unión Europea manteña o respecto ao dereito internacional como base da súa acción exterior. Nas respectivas intervencións no debate europeo, ambos líderes rexeitaron a idea de prescindir do sistema multilateral e subliñaron a necesidade de preservar a Carta das Nacións Unidas. As declaracións, realizadas en plena escalada de tensións en Oriente Próximo, provocaron un choque de enfoques que ameaza con abrir unha fractura política nas institucións comunitarias. A reacción pública produciuse o 10 de marzo de 2026 en Bruselas, cando o debate sobre o papel de Europa nun mundo máis fragmentado adquiriu nova urxencia.

O presidente do Consello Europeo apostou por reforzar as normas que rexen a convivencia entre Estados e plantexou que a resposta europea ás crises internacionais debe ser colectiva e baseada en acordos multilaterais. Costa advertiu tamén sobre comportamentos que, ao seu xuízo, poñen en risco ese orde; citou a actuación de potencias que tensionan as regras internacionais e recurríu á defensa da ONU como pilar irrenunciable. A súa conclusión foi clara: a Unión non debe responder con medidas unilaterais que erosionen a arquitectura xurídica global. Con este posicionamento buscou distanciarse das interpretacións máis rupturistas da recente intervención da presidenta do Executivo comunitario.

Pola súa banda, a vicepresidenta do Executivo comunitario, na súa comparecencia, subliñou que abrir dúbidas sobre a vixencia do dereito internacional sería unha aposta arriscada nun momento de alta volatilidade global. Ribera insistiu en que o respecto ás normas internacionais é unha premisa básica para a credibilidade europea e reclamou que sexa o Consello Europeo quen fixe as liñas mestras da política exterior. Lembrou ademais que calquera cambio de orientación debe calibrarse cos socios e co obxectivo de preservar a seguridade colectiva. A súa intervención engadiu peso político á resposta institucional fronte á controversia desatada.

CONTENIDO PATROCINADO

Salado Golf & Beach Resort

Descubre la oportunidad de inversión más exclusiva del Caribe. Villas de lujo con retorno garantizado del 12% anual en Punta Cana.

Conoce más →

As palabras de Von der Leyen, pronunciadas un día antes, plantearan que Europa non podía seguir a ser a gardiá dun orde mundial que, segundo ela, cambiou e deixou de garantir por si só os intereses europeos. Aínda que a presidenta matizou despois as súas afirmacións e asegurou que seguirá defendendo o sistema baseado en regras, a súa advertencia sobre a necesidade de buscar novos modos de cooperación con socios internacionais acendeu as alertas. Foi ese matiz o que dividiu os responsables europeos: para uns tratouse de pragmatismo ante unha realidade cambiante; para outros, dun risco de erosión do marco xurídico común. A discusión xira en boa medida en torno a se modernizar a estratexia implica renunciar aos principios fundacionais.

En Bruselas, a reacción política non se fixo esperar e a controversia adquiriu carácter institucional, porque raramente a presidenta da Comisión propón públicamente a posibilidade de mover o eixe estratéxico sen unha coordinación previa co Consello. A disputa expón tensións entre quen abogan por unha maior autonomía estratéxica europea e quen prefiren ancorar a acción en alianzas e en normas compartidas. Costa e Ribera actuaron así como contrapesos dentro do propio bloque institucional, defendendo unha lectura conservadora do multilateralismo. A pugna política anticipa debates intensos nas próximas cumes europeas.

No seu discurso, o presidente do Consello describiu un entorno internacional no que a forza e a competencia entre grandes Estados ameazan con substituír a negociación pola imposición. Citou, sen unha orde determinada, a actores que alteran a seguridade ou as regras comerciais e subliñou que a resposta debe ser reforzar as institucións e non abandonalas. Plantexou ademais unha política exterior «multidimensional» que combine firmeza e diplomacia para protexer os principios da ONU. A idea central foi que a Unión só terá capacidade de influencia se preserva a súa adhesión a un marco xurídico compartido.

Ribera, especializada en asuntos de transición ecolóxica e política enerxética, empregou un ton advertidor sobre as consecuencias prácticas de cuestionar as normas internacionais. Sinalou que abrir ese debate nun momento de conflito incrementa a incerteza para os socios e pode debilitar os mecanismos de mediación e axuda humanitaria. Subliñou tamén que a definición da postura exterior corresponde, por competencia política, ao Consello Europeo, o que engade unha dimensión institucional ao desencontro retórico. A súa postura buscou reducir a percepción de fractura e reclamar procedemento e prudencia.

O choque entre matices ten repercusións máis alá dos pasillos comunitarios: aliados e socios seguen con atención calquera sinal de cambio de rumbo na UE, sobre todo no marco da crise en Oriente Próximo e das tensións económicas globais. Analistas e diplomáticos apuntan que un xiro brusco podería afectar a cooperación en defensa, comercio e sancións, áreas nas que a unidade europea resulta clave. Ao mesmo tempo, hai quen defende que a UE necesita ferramentas máis áxiles para responder a ameazas híbridas e á competencia estratéxica. O reto reside en conciliar adaptación e continuidade.

As próximas citas na axenda europea, incluídas reunións ministeriais e a próxima cume do Consello, serán o escenario para intentar pechar a fenda e acordar unha mensaxe única. Fontes diplomáticas consultadas por este xornal cren que a fórmula máis probable será unha reafirmación do compromiso co multilateralismo combinada con iniciativas para aumentar a autonomía operativa da Unión. Ata entón, a polémica seguirá estimulando o debate sobre cal debe ser a brúxula que guíe á UE nun mundo máis fragmentado e esixente.