Almudena Puente e Chus Labrador, dúas nais de A Barcala (Cambre), contan como educan aos seus xemelgos, Bruno e Xoel, sen estereotipos ante a proximidade do Día do Pai. Desde que se converteron en nais en 2022, din que os seus fillos asumiron con naturalidade ter dúas proxenitoras e sinalan que os prexuízos proceden sobre todo da actitude dos adultos. A súa experiencia pon sobre a mesa a necesidade de normalizar modelos familiares diversos e de educar no respecto na escola e no fogar.
A parella relata que no seu contorno próximo aínda xurdiron reparos cando decidiron ser nais: algúns familiares puxeron en dúbida a conveniencia de criar sen unha figura paterna. Con todo, a convivencia diaria e as explicacións abertas conseguiron que os nenos vexan a súa familia como algo cotián. Para elas, o decisivo é transmitir que existen múltiples formas de fogar e que ningunha é superior á outra.
As nais explican que optaron por non celebrar de xeito exclusivo o Día da Nai nin o do Pai na casa. Prefiren que as escolas fomenten iniciativas inclusivas, como o Día da Familia, que acepten os distintos modelos e eviten estigmatizar. Ademais, anuncian que, cando os seus fillos teñan capacidade para entendelo, lles contarán o proceso de concepción e a figura do doante, aínda que descoñecen a identidade.
Normalidade na vida cotiá
En palabras da parella, os nenos non lle dan importancia ao número nin ao xénero dos seus proxenitores; para eles, simplemente existen «mamá» e «mami». Relatan unha escena recente na que un dos xemelgos preguntou por que tiñan dúas nais, ao que responderon con exemplos da diversidade familiar: familias monoparentais, parellas hetero e homo, e núcleos onde os avós cumpren o papel principal.
«Os nenos non teñen prexuízos, non lles dan importancia a estas cousas; son os adultos os que as etiquetan»
Esa percepción, din, vese reforzada ou danada segundo o que os adultos transmitan. Se na casa ou na escola se insiste en que unha familia «normal» ten un pai e unha nai, os menores reproducirán esa idea. En cambio, cando se explica que as familias poden organizarse de moitas maneiras, os nenos as interiorizan como algo natural.
Obstáculos sociais e familiares
Aínda que a súa experiencia familiar é positiva, recoñecen que o camiño tivo momentos difíciles. Algunhas reaccións do parentesco poñeron en cuestión desde o principio a idoneidade de formar unha familia entre dúas mulleres, alegando a suposta falta dunha figura masculina. Esas dúbidas, lembran, proveñen de prexuízos culturais arraigados que non sempre coinciden coa realidade do benestar infantil.
A parella destaca que a conciliación e os roles de coidado seguen quedando en grande medida en mans das mulleres, unha dinámica que complica as decisións sobre a crianza. No seu caso, ambas tiveron que negociar tempos laborais e permisos para atender aos nenos, e perciben que a sociedade non sempre facilita estes acordos para familias non tradicionais.
«Ser nais era o que realmente queriamos e estamos moi contentas de ter formado esta familia»
Sobre a figura do doante, sinalan que non poden identificalo e que, por tanto, os seus fillos «non van a coñecer ao seu pai», aínda que se comprometeron a explicar toda a historia cando teñan idade para entendela. Consideran importante ofrecer aos nenos unha narrativa honesta sobre a súa orixe, sen tabús nin eufemismos.
No ámbito escolar, valoran o avance que supón a celebración do Día da Familia en lugar de centrarse exclusivamente no Día do Pai ou da Nai. Sinalan que esta práctica reduce a posibilidade de exclusión e favorece a representación de distintos modelos, dende fogares monoparentais ata familias con dous proxenitores do mesmo sexo.
Especialistas en pedagoxía consultados noutros ámbitos lembran que a educación en valores e a inclusión non é só tarefa dos centros: a familia e a comunidade deben acompañar ese proceso. Sinalan que as políticas públicas e as iniciativas locais poden axudar a normalizar a diversidade familiar mediante formación, recursos e protocolos escolares que eviten estigmas.
Para Almudena e Chus, a prioridade é criar con respecto e claridade. A súa experiencia, din, demostra que cando se explica e se acompaña con naturalidade, a diversidade familiar deixa de ser un tema e convértese nunha parte da rutina. A poucas xornadas do 19 de marzo, o seu mensaxe é claro: cada familia é válida e a responsabilidade de combater os prexuízos recae nos adultos.
