A Guardia Civil e o Servicio de Vigilancia Aduanera da Agencia Tributaria desarticularon unha rede que, presuntamente, remitíu de maneira irregular 650 toneladas de residuos perigosos desde Tenerife cara a varios países africanos. A operación, difundida o 17 de marzo de 2026, céntrase na utilización de documentación falsa para ocultar a verdadeira natureza das cargas e eludir os controis aduaneiros e ambientais. Na causa están a ser investigadas 32 persoas e catro empresas con sede en Canarias e Baleares. O obxectivo declarado dos sospeitosos era facilitar a exportación de mercadorías que non cumprían os requisitos de descontaminación e tratamento esixidos.
A investigación arrancou tras detectar un movemento continuado de contedores que saían do porto de Santa Cruz de Tenerife con destino a distintos portos africanos. Axentes do Seprona e funcionarios de Vigilancia Aduanera seguiron o rastro deses envíos e corroboraron un fluxo constante de mercadorías cuxa documentación mercantil, segundo as pesquisas, servía para encubrir o contido real. As inspeccións sobre o terreo e a análise documental permitiron ás autoridades acreditar irregularidades na clasificación e declaración das partidas.
Segundo as dilixencias, a organización utilizaba facturas e datos comerciais presuntamente falsos para evitar controis e que a mercadoría fose detida ou obrigada a someterse aos procedementos de descontaminación. A estratexia permitiu que materiais potencialmente perigosos saísen do territorio español sen as garantías ambientais necesarias, o que, de confirmarse, constitúe un risco para o medio ambiente e a saúde pública nos países receptores.
Modo de operación e materiais enviados
Entre os residuos detectados figuran aparellos eléctricos e electrónicos desmantelados, con motores e compresores extraídos de unidades frigoríficas que, segundo a investigación, non pasaron polos procesos de descontaminación obrigatorios. Eses compoñentes poden conter gases e substancias nocivas que, se se liberan, teñen un impacto ambiental significativo. Ademais, a rede exportou pezas e repostos de automoción sen o tratamento axeitado e un importante volume de extintores.
En concreto, as forzas de seguridade identificaron o envío de aproximadamente 38 toneladas de extintores xunto con vehículos —turismos, camionetas e camións— que eran declarados como mercadoría de segunda man mediante documentación que, presuntamente, falseaba o seu estado e orixe. Ese mecanismo tería facilitado a súa saída por vía marítima ao presentalos como bens aptos para a reexportación sen controis exhaustivos.
Riscos ambientais e delituais
Os especialistas sinalan que a exportación de residuos sen a descontaminación e o control axeitados pode provocar a liberación de substancias tóxicas e contribuír á contaminación do solo e da auga nos receptores. O traslado transfronteirizo de residuos está regulado para evitar precisamente estes danos, e o seu incumprimento pode supor responsabilidades penais e administrativas para os implicados.
Na causa, ademais das persoas investigadas, figuran catro sociedades domiciliadas en Tenerife, Gran Canaria e Mallorca. Están imputados, á espera de dilixencias, por supostos delitos contra os recursos naturais e o medio ambiente, así como por posibles fraudes relacionados coa documentación aduaneira e comercial que permitiron as exportacións.
Fontes próximas ao caso sinalan que a operación incluíu tarefas de seguimento loxístico e revisión documental para trazar o circuito completo das mercadorías desde a súa orixe ata o seu embarque. A cooperación entre Seprona e Vigilancia Aduanera foi clave para identificar patróns repetitivos na forma en que se declaraban as cargas e na selección de destinos en África.
Por agora non se fixeron públicas todas as medidas cautelares adoptadas nin o detalle de posibles intervencións de material no porto ou en empresas implicadas. As autoridades continuarán coas pesquisas para determinar a responsabilidade penal e administrativa de cada un dos investigados, así como o volume exacto de residuos realmente exportados baixo o presunto entramado.
O caso subliña a persistencia de redes que buscan externalizar a xestión de residuos problemáticos mediante prácticas fraudulentas e a necesidade de vixilancia constante nos portos españois. Os organismos ambientais e aduaneiros lembran a importancia das obrigas de descontaminación e trazabilidade para previr danos que, unha vez producidos, resultan difíciles de reparar.
