As comarcas de Deza e Tabeirós-Terra de Montes rexistran actualmente 313 cans considerados potencialmente perigosos no Rexistro galego de animais de compañía, dependente da Consellería de Medio Ambiente. O incremento é especialmente notable en Deza, que pasou de 56 a 184 altas en dez anos, máis do triplo que hai unha década. Os municipios da Estrada e Lalín concentran a maior parte dos rexistros, con 119 e 93 exemplares respectivamente. O aumento plantea desafíos de xestión local e control en zonas rurais que ata agora presentaban cifras moderadas.
A distribución territorial mostra un claro foco na Estrada e Lalín: xuntos suman 212 animais, é dicir, máis de dous terzos do total en ambas comarcas. Tras estes dous municipios, aparecen Silleda con 31 cans, Agolada con 26 e Vila de Cruces con 22. Na parte baixa da táboa figuran Forcarei e Rodeiro con dez cada un, mentres Dozón aparece con só dous rexistros, o número máis reducido na provincia.
Segundo os datos oficiais, a evolución na última década é inequívoca en todos os concellos de Deza. Lalín pasou de 36 a 93 rexistros; Silleda, de oito a 31; Vila de Cruces, de sete a 22; Agolada, de seis a 26; e Rodeiro, de un a dez. Dozón, que non contaba con altas hai dez anos, agora figura con dous exemplares dados de alta no rexistro autonómico.
Evolución e proporcións
O incremento absoluto en Deza é de 128 animais fronte ao dato de hai dez anos, o que representa un aumento superior ao 228% e sitúa o censo actual en máis de tres veces o anterior. A pesar deste crecemento, as cifras seguen sendo inferiores ás dos grandes núcleos urbanos e da franxa atlántica, onde a concentración de rexistros en parroquias e barrios é maior. Non obstante, o cambio é rechamante no interior pontevedrés, onde anteriormente predominaban os rottweiler e os american staffordshire.
Varios factores poden explicar esta subida: maior cumprimento da obriga de inscrición no rexistro, adquisición crecente de razas catalogadas e, nalgúns casos, cambios demográficos que levan mascotas a contornos rurais. As administracións locais coinciden na necesidade de reforzar campañas informativas e de control, aínda que a xestión concreta varía entre concellos en función de recursos e prioridades.
Razas predominantes e comparación provincial
Entre as razas máis habituais nestas comarcas figuran o american staffordshire terrier, o pit bull terrier e o rottweiler, que concentran un volume importante de altas no rexistro. Estas razas, pola súa tipoloxía, están suxeitas a normativas de tenza que inclúen obriga de seguros, medidas de seguridade e control de identificación. As administracións insisten en que o cumprimento estrito desas normas é clave para previr incidentes.
No contexto provincial, A Estrada iguala a municipios costeiros como Baiona con 119 rexistros e supera a localidades de referencia como Caldas de Reis, O Grove ou A Guarda. Lalín, pola súa parte, supera a concellos de tamaño medio como Vilaboa, Ribadumia, Salceda de Caselas ou Salvaterra. Estas comparacións evidencian que o fenómeno xa non se circunscribe unicamente aos grandes centros urbanos.
En 2023, unha protesta na Estrada por melloras no parque canino puxo de relevo a demanda cidadá de infraestruturas axeitadas para cans e os seus propietarios. Os colectivos locais reclaman espazos seguros e normas claras que permitan a convivencia sen poñer en risco a terceiros. Para os concellos, a planificación de zonas caninas e o control do cumprimento normativo perfílanse como cuestións prioritarias.
A Consellería de Medio Ambiente mantén o rexistro autonómico como ferramenta básica para a trazabilidade e o control, pero a coordinación cos municipios resulta esencial para traducir os datos en medidas prácticas. A tendencia á alza obriga a intensificar campañas de concienciación, supervisión e políticas preventivas que inclúan formación a propietarios, investimento en infraestruturas e sancións disuasorias cando corresponda.
Nas próximas semanas distintos concellos da zona deberán valorar a incorporación de recursos e protocolos que respondan ao crecemento do censo, sempre co obxectivo de garantir a seguridade e a convivencia. A evolución dos próximos anos dirá se se trata dun cambio estrutural na tenza de animais ou dun axuste estatístico por maior cumprimento do rexistro.
