Ebbaba Hameida, xornalista de RTVE e membro de Reporteros sin Fronteras, pechou este sábado a segunda xornada do IX Foro «As mulleres que opinan son perigosas» no Teatro Principal de Pontevedra, onde defendeu o dereito das mulleres a expresar a súa voz pública. A súa intervención, na que pediu situar a opinión como un paso cara á autonomía persoal, explorou por que opinar supón un acto de rebeldía para moitas mulleres a nivel global. A charla, celebrada o 14 de marzo, formou parte dun ciclo que confronta estereotipos e busca abrir o debate sobre representación e poder nos medios. A xornada reuniu profesionais e público interesados en cuestionar as narrativas dominantes sobre xénero e cultura.
Hameida explicou que para moitas mulleres, especialmente as que viven baixo presións sociais, políticas ou relixiosas, proclamar unha opinión é afirmar que a súa vida lles pertence e reclamar espazo no discurso público. Recordou a súa traxectoria como froito dunha infancia nun campo de refuxiados en Arxelia para contextualizar as barreiras específicas que afrontan as voces procedentes do Sur global. A partir desa experiencia, denunciou tendencias do xornalismo occidental que oscilan entre o relativismo cultural e o paternalismo, e reclamou unha ollada máis diversa e honesta nos debates feministas. As súas palabras insistiron na necesidade de que as mulleres de diferentes procedencias estean presentes e articulen as súas propias narrativas.
Durante a sesión tamén puxo sobre a mesa a polémica que rodea o velo e outras cuestións culturais cando se tratan desde fóra, e cuestionou as lecturas simplistas que ás veces presentan certas prácticas como inherentemente empoderadoras sen considerar as ameazas e coercións que sofren moitas mulleres. A propósito disto, relatou que algunhas decisións sobre a súa indumentaria estiveron marcadas por presións de risco e violencia, un contexto que, dixo, altera por completo a interpretación dos símbolos culturais. Hameida chamou a recoñecer esa complexidade e a evitar lecturas únicas que invisibilizan a diversidade de experiencias. A súa intervención buscou precisamente desmontar estereotipos e abrir paso a voces que normalmente quedan fóra das conversacións hegemónicas.
Na súa análise do papel das mulleres na información sobre conflito, ofreceu o exemplo de Gaza para ilustrar como cambia a narración cando as protagonistas son reporteiras e fontes femininas. Segundo a súa exposición, a cobertura tradicional, centrada en mapas e armamento, non chega a amosar o impacto cotián na poboación civil; cando as mulleres contan a guerra, emerxen as historias do día a día nos campos de refuxiados e os efectos sobre as familias. Hameida defendeu que esa perspectiva non só enriquece a cobertura, senón que transforma a comprensión pública das crises. O énfase nas vidas concretas compón, dixo, unha forma de xornalismo máis humana e necesaria.
A segunda xornada do foro tamén contou coa participación de Andrea Proenza, que abordou as narrativas románticas que contribuíron á subordinación feminina na cultura popular. Autora de «Cartografías del deseo amoroso», Proenza analizou como a literatura, o cine e as redes sociais simplificaron as relacións afectivas ata converter parámetros como o matrimonio ou a maternidade en medidas de éxito ou fracaso para moitas mulleres. Advertiu ademais que as plataformas dixitais ampliaron e distorsionaron esas expectativas, reforzando modelos que penalizan a autonomía feminina. A súa intervención conectou a representación cultural coas presións sociais que delimitan as opcións vitais das mulleres.
No peche da xornada interveu tamén Helena Resano, que participou no diálogo sobre o exercicio do poder nas redaccións e a necesidade de pluralidade dentro dos medios. Resano subliñou a importancia de revisar as dinámicas internas das salas de redacción para garantir que as decisións informativas non reproduzan estereotipos nin silencien voces minoritarias. Defendeu medidas concretas para impulsar a diversidade de perfís e puntos de vista na produción de noticias, desde a selección de fontes ata a composición de equipos. A súa postura apuntou a que a transformación cultural dentro dos medios é condición previa para mellorar a representación externa.
O foro, que durante a xornada puxo tamén o foco en fenómenos contemporáneos como o tecnocapitalismo, a intelixencia artificial e a saúde mental, mostrou como estas problemáticas se entrelazan coa cuestión da voz feminina. Ponentes e asistentes debateron sobre como as estruturas económicas e tecnolóxicas moldean quen pode falar e o que se considera visible ou relevante. A reflexión colectiva apuntou a que as novas tecnoloxías, sen un deseño e unha regulación consciente, poden reproducir ou intensificar desigualdades xa existentes. Así, o debate ampliou a análise máis aló do estritamente cultural para incluír condicións materiais e tecnolóxicas.
O público encheu as butacas do Teatro Principal e participou activamente nunha xornada na que as intervencións se alternaron con preguntas e testemuños que deron relevo ás experiencias persoais. Varios asistentes manifestaron a sensación de que actos como este serven para desnaturalizar discursos hegemónicos e estimular prácticas informativas máis inclusivas. A atmosfera do encontro combinou a denuncia de situacións concretas con propostas para fomentar a pluralidade nos medios e nos discursos públicos. Nese sentido, a convocatoria funcionou como un espazo para artellar demandas e compartir ferramentas.
A organización do foro anunciou que as sesións continuarán nos próximos días con novas mesas e presentacións, mantendo o obxectivo de afrontar estereotipos desde múltiples ángulos e de reforzar a presenza de mulleres en todos os ámbitos do debate público. Para Hameida e as demais participantes, articular a opinión feminina non é só un exercicio retórico, senón un requisito para o exercicio pleno da autonomía e da cidadanía. O encontro en Pontevedra leuse así como un chamamento a ampliar a pluralidade de voces e a cuestionar estruturas que impiden que as mulleres falen e sexan escoitadas. A proposta que emerxeu do foro foi clara: máis presenza, máis diversidade e máis responsabilidade na construción dos relatos sobre as mulleres.
