O 26 de marzo de 2011, a cidade estreou unha infraestrutura que pretendía cambiar o seu fronte marítimo e a súa axenda cultural. Coa voz de Luz Casal e coa soprano viguesa Begoña Salgueiro como apertura, o Auditorio Mar de Vigo iniciou unha vida pública chea de expectativas: rexenerar Beiramar, atraer congresos e concertos e converter en disfrute cidadán o que foi, durante décadas, un paisaxe industrial e pesqueiro. Pasados quince anos, é momento de repasar por que naceu, que deixou atrás e que aporta hoxe á cidade.
Un faro proxectado despois dunha década de concurso
A orixe do auditorio remóntase a un concurso convocado polo Concello a finais do século XX cuxo fallo, celebrado o 28 de marzo de 2001 —coincidindo coa Reconquista—, proclamou como gañador a César Portela. Non era unha decisión menor: ao certame presentáronse nomes de peso como David Chipperfield, Francisco José Mangado e José Valcárcel; mesmo Santiago Calatrava figurou entre os finalistas antes de renunciar.
O proxecto de Portela definiuse desde o principio como un «faro». O propio chegou a asegurar que o edificio «vai iluminar a cidade e toda a ría» e que «brillará co sol», imaxe que entroncaba coa vontade de transformar unha parcela de 26.000 m2 no buque insignia da rexeneración do fronte marítimo. A inversión prevista entón rondaba os 12.000 millóns de pesetas —uns 85 millóns de euros—, unha cifra que salientaba a dimensión do proxecto para o Vigo do novo século.
«O auditorio transmitirá a potencia de Vigo, unha urbe imparable», dixo Portela na presentación da súa proposta, asociando a peza arquitectónica á identidade da cidade.
Houbo demora: entre o concurso e a inauguración pasaron dez anos de trámites, replanteamentos e financiamento. Aínda así, para moitos vigueses a ambición estaba clara: substituír vellas factorías por equipamentos culturais e abrir o fronte portuario ao uso cidadán, seguindo o modelo doutras cidades atlánticas.
De Casa MAR ao auditorio: memoria de industria e perdas patrimoniais
A parcela de Beiramar que ocupa hoxe o auditorio foi durante décadas a factoría de Casa Mar, o emporio creado por Motopesqueros de Altura Reunidos (MAR), S.A. A empresa, fundada en 1939, chegou a ser o maior grupo pesqueiro privado de España, cunha factoría inaugurada en 1955 que contaba con peiraos propios, instalacións de procesado e ata produción de xeo.
Aquel complexo foi símbolo dunha Vigo industrial e mariñeira que prosperou a partir dos anos cincuenta; non obstante, o deterioro e o abandono convirtéron a nave nunha imaxe de ruína a comezos do século XXI. Portela había contemplado inicialmente manter a fachada como memoria do lugar, pero o mal estado do inmoble fixo imposible a súa conservación e a demolición foi total. Non é a primeira vez que a cidade vive o conflito entre memoria industrial e proxecto urbano: a perda de elementos como a fachada de Casa Mar deixou un poso de amargura para quen preservan outra historia da ría.
Hoxe é difícil imaxinar Beiramar sen aquela fábrica. A transformación urbanística que abriu a porta ao auditorio trouxo novos usos —comerciais, residenciais e de lecer— pero tamén cuestionamentos sobre que se sacrificou en nome da modernización. Nas conversas de barrio e nos cafés próximos ao paseo recordase aínda a silueta dos peiraos e a actividade nas cobertas da frota.
Pasados quince anos: balance, uso cultural e retos pendentes
Desde a súa inauguración, o auditorio cumpriu varias das funcións para as que foi concibido.
