Agader, a axencia que xestiona as políticas rurais da Xunta, poderá integrar no seu patrimonio un total de 797 parcelas que quedaron sen titular tras os procesos de concentración parcelaria. Tras unha década de localizacións, comunicacións e alugueres temporais sen que aparecese o propietario, a lei permite agora que eses chans pasen definitivamente ao Banco de Terras para a súa xestión e posta en uso.
Como se chegou ata aquí: o trámite e os datos
A decisión responde a un mecanismo introducido pola reforma normativa impulsada en 2020, que entrou en vigor en maio de 2021, e que regula a recuperación e mobilización de terras agrarias en Galicia. Segundo fontes da propia axencia, as case oitocentas fincas proceden de diferentes concentracións parcelarias realizadas en anos previos e que, co paso do tempo, quedaron «órfanas»: non só se descoñece o titular rexistral, senón que as notificacións da administración non obtiveron resposta e os contratos de aluguer temporais venceron sen reclamacións.
Durante a última década Agader e os técnicos municipais realizaron buscas en rexistros, intentos de localización por edictos e ofreceron os terreos en aluguer para evitar que permanecesen baldíos. Cando esas actuacións resultaron infrutuosas, o réxime legal prevé a integración dos bens no Banco de Terras —o instrumento público creado para facilitar o acceso á terra a novos agricultores e a proxectos de interese rural— co fin de garantir o seu uso produtivo ou a súa recuperación ambiental.
En algúns casos o achado destas parcelas produciuse en municipios con procesos de concentración parcelaria moi visibles, como na zona de Cartelle (Ourense), onde a imaxe de terreos reorganizados contrasta hoxe coa ausencia de propietarios. A cifra de 797 supón unha mostra modesta fronte ao obxectivo inicial da lei, pero é a primeira remesa que chega con este procedemento tras anos de trámites.
Un marco legal pensado para mobilizar miles de fincas
Os redactores da Lei de Recuperación da Terra Agraria de Galicia artellaran metas ambiciosas: mobilizar ata 320.000 fincas de propietarios que non fan un uso real da terra. Esa cifra respondía a un diagnóstico estendido entre técnicos e asociacións agrarias sobre a elevada fragmentación e o abandono do territorio en Galicia, onde miles de parcelas pequenas e improductivas dificultan a viabilidade de explotacións familiares e a incorporación de relevo xeracional.
Hai décadas que a organización do solo en Galicia arrastra a herdanza dunha parcelación extrema e moitos procesos de concentración parcelaria intentaron corrixila. Non obstante, a existencia de parcelas sen titular claro —por defuncións sen sucesión rexistral, emigracións sen deixar herdeiros localizables ou discrepancias catastrais— veu alimentando esa bolsa de «terras fantasmas» que o Executivo autonómico pretende poñer en circulación.
Tras a posta en marcha da lei, a integración no inventario do Banco de Terras esixe cumprir unha secuencia administrativa: busca extensiva do titular, posta en aluguer temporal para o seu aproveitamento inmediato e, se tras dez anos non aparece o reclamante, a incorporación patrimonial. Esa cláusula dos dez anos ofrece unha ventá ampla para reclamacións, pero tamén dá seguridade xurídica á administración para planificar o uso futuro do solo.
Que usos están previstos e que impacto pode ter no rural galego
A incorporación destas 797 fincas abre varias posibilidades. A máis inmediata é a súa posta en renda a pequenos agricultores ou colectivos que queiran emprender proxectos agrarios, apoiando a entrada de novos ao campo, unha prioridade das políticas rurais
