O histórico Zum Zum, unha cafetería do Ensanche de Santiago situada no número 28 da calle República del Salvador, foi durante catro décadas un referente social e cultural da cidade. Alí xuntábanse estudantes, músicos e figuras públicas; entre eles, Felipe VI, que segundo lembran os habituais ía os venres ás 16.00 na súa época de formación en Marín para desconectar. O local converteuse nun escaparate de tendencias: música que chegaba directamente dende Londres, cervexa de adega e mesmo os primeiros accesos a Internet cando aínda eran unha rareza en Compostela.
A historia do Zum Zum arrinca a mediados dos anos setenta e tomou forma durante os anos oitenta, a etapa na que alcanzou a súa maior proxección. Foi en 1981 cando Juan García se puxo á fronte do establecemento, que por entón xa levaba un tempo aberto, e lle imprimiu un carácter xuvenil e dinámico. No seu momento de esplendor chegou a empregar a máis de vinte persoas e gañouse a fama de ser o lugar onde o último aterraba antes que noutros espazos da cidade.
Clientes e antigos traballadores lembran que o bar non só ofrecía un café ou unha caña, senón un punto de conexión coa cultura pop da época. As novidades musicais chegaban case semanalmente do estranxeiro, o que converteu o seu equipo de son e as súas paredes nunha especie de termómetro da vangarda. O Zum Zum tamén se adiantou nos servizos: foi dos primeiros lugares en experimentar co acceso a Internet e en traer novas modalidades de consumo que entón eran inhabituales en Santiago.
Ademais do seu papel como foco cultural, o local tivo unha notable presenza na vida pública. Á clientela habitual de universitarios uníanse políticos e deportistas; aparecen nas súas lembranzas visitas de dirixentes como Alberto Feijóo e o expresidente Manuel Fraga, así como futbolistas do Real Madrid e da selección española. Incluso o dúo Los del Río deu nunha ocasión unha actuación espontánea que os asistentes aínda evocan como unha anécdota emblemática do lugar.
O Zum Zum nutriuse desa mestura entre o popular e o selecto, e soubo adaptarse a cambios constantes tanto na estética como na oferta. Ao longo da súa traxectoria sufriu varias reformas e modificacións e, nalgún momento, foi rebautizado como La Cava de St. James, un intento de actualizar a súa identidade sen perder a súa esencia. As súas mesas viron alternarse actuacións en directo, noites temáticas e correntes de deseño que lle deron unha cara distinta cada certo tempo.
O seu emprazamento no Ensanche, unha das zonas máis transitadas por estudantes chegados de toda Galicia, favoreceu o seu papel como punto de encontro. Moitas promocións universitarias debuxan a súa memoria sentimental arredor das súas mesas e da sensación de estar sempre no centro da actualidade compostelá. O fluxo de mozos que enchía os trens cara á cidade reflectíase na súa clientela, o que alimentou durante anos o seu carácter de lugar de paso obrigado.
A xestión xuvenil do local foi outro dos seus selos distintivos. Baixo a dirección de García e doutros responsables que pasaron polas súas portas, o Zum Zum soubo manterse na cresta da onda cultural durante boa parte dos anos oitenta e dos noventa. Esa capacidade de renovación constante permitiulle sobrevivir a cambios nos hábitos de consumo e na oferta de lecer, aínda que sempre baixo a sombra dun pasado que o definiu como “historia viva de Santiago”, como algunha vez se presentou.
Aquel bar, que por momentos chegou a converterse nun símbolo xeracional, deixou unha pegada extensa na memoria colectiva da cidade. Aínda que as modas cambian e os locais evolucionan ou desaparecen, a figura do Zum Zum pervive en relatos de quen pasou polas súas mesas, en fotografías de época e no recordo de episodios que se conte como parte do folclore urbano.
Hoxe, recuperar a historia do Zum Zum é tamén unha maneira de reconstruír unha porción da vida social de Compostela nas últimas décadas do século XX. As súas anécdotas, desde as visitas de personalidades ata as pequenas innovacións técnicas, explican por que aquel establecemento ocupou durante tanto tempo un lugar privilexiado no mapa afectivo da cidade.
