Os carburantes acenderon as alarmas en España: desde o 27 de febreiro, previo aos ataques no golfo Pérsico, o gasóleo de automoción disparouse mentres a gasolina tamén rexistra aumentos significativos pola incerteza xeopolítica. A combinación da crise no estreito de Ormuz e a decisión de China de frear exportacións de produtos refinados reduciu a oferta mundial e empuxou á alza os prezos. No período analizado, o gasóleo sobe con maior intensidade que a gasolina, unha dinámica que comeza a notarse en sectores como o transporte e a agricultura galega.
Os datos oficiais do Ministerio para la Transición Ecológica sitúan a gasolina de 95 octanos en torno aos 1,679 euros por litro, fronte aos 1,478 euros a finais de febreiro, o que supón un incremento do 13,6%. O gasóleo de automoción pasou de 1,435 euros por litro a arredor de 1,802 euros, o que representa unha suba próxima ao 25% dende o 27 de febreiro e colócao en niveis non vistos dende outubro de 2023. Mentres a gasolina acada os seus máximos dende agosto de 2024, o diésel acumula a maior presión alcista pola maior demanda global do produto.
O boletín petrolífero da Unión Europea confirma esa tendencia: na semana anterior ao 9 de marzo o gasóleo experimentou un forte repunte, cercano ao 14%, e a gasolina subiu case un 8%, as maiores variacións semanais rexistradas desde xaneiro de 2023. Entón, a volatilidade respondeu en boa medida á retirada da bonificación de 20 céntimos que o Goberno tiña implantada como paliativo aos efectos da guerra en Ucrania. Nesta ocasión, a combinación de factores xeopolíticos e cambios nos fluxos de exportación marca a pauta.
Fontes da Asociación de la Industria del Combustible de España (Aice) subliñan que os prezos do gasóleo e da gasolina están influenciados tanto pola cotización do crudo como por factores estruturais e coyunturais propios dos produtos refinados. O consumo mundial de diésel supera o da gasolina, o que xera unha presión adicional sobre os marxes cando se producen disrupcións. A suspensión das vendas de produtos refinados por parte de China retirou do mercado millóns de litros diarios, intensificando o desequilibrio entre oferta e demanda.
En Galicia, o encarecemento do gasóleo ten unha incidencia directa no sector agropecuario e no transporte por estrada. Agricultores e transportistas alertaron sobre a subida do gasóleo B por enriba dalgunhas referencias clave, e colectivos agrarios solicitaron a intervención da Comisión Nacional de los Mercados y la Competencia para vixiar posibles distorsións. Os custes de produción e de loxística trasládanse con rapidez aos elos máis sensibles da cadea de subministración, con efectos sobre prezos ao consumidor e marxes empresariais.
Alén da falta puntual de oferta, os analistas sinalan que a estrutura da refinación e os marxes industriais tamén inciden nas diferenzas entre os combustibles. As refinerías adaptan a súa producción en función da demanda e da rendibilidade, e en momentos de tensión é habitual que o diésel acumule presiones maiores polo seu papel no transporte pesado e na industria. Ademais, a ameaza de interrupcións no transporte marítimo —agravada polas declaracións de actores na rexión do Golfo— eleva as primas de risco e de seguro para o crudo e os seus derivados.
No ámbito político e regulatorio non hai solucións inmediatas: o Goberno dispón de instrumentos fiscais e de intervención no mercado, pero a súa aplicación adoita requirir consenso e tempo. As medidas temporais de desconto no surtidor, exencións ou axudas ao sector poden aliviar a presión, aínda que especialistas advirten que prolongar alivios fiscais sen abordar a oferta a medio prazo pode xerar desequilibrios orzamentarios. Mentres tanto, a vixilancia sobre marxes e prácticas comerciais corre a cargo de organismos como Competencia.
O horizonte máis probable é de maior volatilidade ata que se clarifique a situación no Oriente Medio e se restablezan os fluxos exportadores desde Asia. Se China retoma as exportacións refinadas ou se a tensión no estreito de Ormuz diminúe, a presión sobre o diésel podería relaxarse; do contrario, tanto transportistas como consumidores deberán asumir unha factura enerxética máis alta. En calquera caso, o impacto xa se percibe na economía real e obriga a sectores e administracións a prepararse para escenarios de prezos máis elevados durante os próximos meses.
