O presidente Pedro Sánchez asegurou este venres que o Executivo «cumprirá coa súa obriga» de presentar os Orzamentos Xerais do Estado, pero rexeitou concretar cando o fará. Fontes do Goberno xustifican a demora pola necesidade de pechar reais decretos-lei destinados a mitigar os efectos económicos da escalada bélica entre Israel e Irán —coa implicación de Estados Unidos—, que xa está repercutindo nos prezos da enerxía e dos combustibles en España e, moi especialmente, en Galicia.
A prioridade: medidas urxentes fronte á crise enerxética
Na rolda de prensa, o presidente do Executivo cualificou a situación como de «dimensión e envergadura» gravísimas e subliñou a urxencia de adoptar medidas inmediatas pola vía do real decreto-lei. A aposta do Goberno pasa por despregar primeiro estas actuacións para conter o impacto nos fogares e nas empresas e, só despois, completar o trámite das contas anuais.
A vicepresidenta primeira e titular de Facenda, María Jesús Montero, marcou días atrás un horizonte máis impreciso: «unhas semanas», dixo, para explicar a demora na presentación das contas correspondentes a 2027. Esa expresión abriu o abano temporal que sitúa o posible anuncio en abril pero que, na práctica, podería levar a presentación ata meses despois se a situación internacional non se estabiliza.
Os datos a pé de rúa son xa tangibles. Desde o inicio do conflito, o pasado 28 de febreiro, os combustibles experimentaron repregamentos notables. En Galicia, o prezo do diésel incrementouse case 50 céntimos por litro e a gasolina 95 subiu preto de 30 céntimos, segundo as estatísticas do Ministerio para a Transición Ecolóxica. Estes incrementos súmanse á presión inflacionista que condiciona a formulación de calquera cadro macroeconómico.
«Creo que a dimensión, a envergadura desta crise… son gravísimas», afirmou Pedro Sánchez.
Un calendario en tensión: prazos constitucionais e obstáculos parlamentarios
A capacidade do Goberno para presentar e tramitar os Orzamentos non depende só da vontade executiva. Cómpre lembrar que en decembro o Executivo xa depositou por segunda vez no Congreso a senda do déficit, un requisito que, pese ao seu rexeitamento na Cámara por PP, Vox, UPN e Junts, serve para habilitar un proceso orzamentario. O problema real é a aritmética: sen un respaldo suficiente, as contas quedan abocadas ao bloqueo.
O asunto cobra maior gravidade porque o calendario acércase a un punto crítico. Este mes conclúe, segundo fontes parlamentarias, o prazo que a Constitución —artigo 134 do Título VII— fixa de xeito implícito para presentar as contas. O Goberno non cumpriu ese mandato nos tres últimos exercicios e o Senado, controlado polo PP, levou o asunto ao Tribunal Constitucional; a Cámara Alta solicita que se anulen as prórrogas e que se imprima un límite temporal ao Executivo para que rinda contas.
No terreo político súmase outro factor: a combinación das eleccións autonómicas andaluzas e a axenda da propia ministra de Facenda. Juanma Moreno, presidente da Xunta de Andalucía, colocou xuño no horizonte electoral, o que obriga a que calquera anuncio de data respecte os prazos da convocatoria e os 54 días de antelación. Montero, con responsabilidades orgánicas no PSOE andaluz, podería verse condicionada a elixir entre liderar a súa candidatura e presentar as contas estatais.
A variable enerxética tampouco é menor para a confección dos Orzamentos. Cando o Goberno pechou o último cadro macroeconómico traballou cunha estimación do prezo do barril Brent de 68 dólares; desde entón
