Pedro Sánchez presentou este venres, tras o Consello de Ministros, un paquete de choque de 5.000 millóns con oitenta medidas dirixidas a paliar o encarecemento da enerxía e dos carburantes provocado pola escalada do conflito en Irán. Entre as decisións máis visibles figura a redución do IVA de carburantes, electricidade e gas ao 10%, a conxelación do prezo do butano e do propano e un desconto de 20 céntimos por litro para transportistas e profesionais do sector primario. As medidas entrarán en vigor a partir da súa publicación no BOE.
Medidas inmediatas e alcance orzamentario
O paquete anunciado por Moncloa combina recortes fiscais e subvencións directas. En materia enerxética, baixa o IVA da electricidade ata o 10%, suspéndese o imposto de produción de enerxía —habitualmente o 7% que soportan as eléctricas— e redúcese o imposto especial da electricidade do 5,11% ao 0,5%. No caso dos carburantes, o Executivo aplicará a fiscalidade mínima que permite a Unión Europea, cunha estimación de aforro de ata 30 céntimos por litro só pola baixada do IVA, o que, segundo o president, pode supoñer aproximadamente 20 euros menos por depósito medio.
A eses descontos súmase unha bonificación fixa de 20 céntimos por litro destinada a transportistas —incluíndo camións, autobuses, ambulancias e furgonetas— e a sectores como a agricultura, a gandería e a pesca. O Goberno preveu ademais axudas específicas para profesionais do campo para facer fronte ao encarecemento de insumos, e unha bonificación do 80% nos peaxes eléctricos para a gran industria electrointensiva, medida que o Executivo cifra nun aforro próximo aos 200 millóns para este tecido produtivo.
Tras as tensións internas cos socios de Sumar, que inicialmente se negaron a entrar no Consello pola exclusión de medidas sobre protección aos inquilinos, o Goberno decidiuse a tramitar dous decretos-lei diferenciados: un coas medidas anticrise económicas e outro coas iniciativas en materia de vivenda. Ambos decretos deberán ser convalidados polo Congreso nas próximas semanas, o que abre o debate parlamentario e condiciona a súa permanencia máis alá da intervención de urxencia.
“Estou moi enfadado coa situación que está vivindo o mundo”,
foron palabras textuais do president ao explicar a urxencia das medidas. A frase resume a sensación de emerxencia coa que Moncloa tratou de vender un paquete que combina alivio inmediato e apoio a sectores estratéxicos.
Contexto político e económico
A anunciada batería de medidas chega nun momento de nerviosismo global pola guerra en Oriente Medio, que xa puxera tensión nas cadeas de subministración e nos prezos do petróleo e do gas desde finais de 2025. En España, a lembranza da crise enerxética de 2022 permanece fresca: entón artelláronse recortes semellantes que tiveron efectos mixtos sobre o peto dos consumidores e sobre as contas públicas.
En clave interna, a división con Sumar sobre a vivenda evidencia as dificultades da coalición para pechar pezas sensibles do paquete anticrise sen tensións. Á falta de concrecións sobre o decreto de vivenda, organizacións de inquilinos e partidos da oposición subliñaron que as solucións á suba dos alugueres requiren medidas estruturais que non sempre concilian cos recortes fiscais anunciados.
En materia económica, o principal interrogante é o grao de traslación ao consumidor final. Xa en episodios previos, organizacións de consumidores e voces do sector advertiron de que parte das rebaixas fiscais poden quedar nos márxes comerciais se non hai mecanismos de control de prezos. O Executivo defendeu
