O Consello de Ministros aprobou este venres un real decreto‑lei que mobiliza un paquete extraordinario de axudas por valor de 877 millóns de euros para mitigar o impacto da crise enerxética e a repercusión da guerra en Oriente Medio sobre os sectores agrario e pesqueiro. Entre as medidas máis relevantes figuran unha subvención para a compra de fertilizantes, unha rebaixa de 20 céntimos por litro no gasóleo de uso agrícola e a exención temporal da taxa sobre a pesca fresca ata o 30 de xuño.

Que inclúen as axudas e como se tramitarán

O programa recolle unha batería de medidas de alcance inmediato e duración limitada. A partida maior corresponde ás axudas directas para fertilizantes, cun orzamento de 500 millóns de euros, e amplíase o acceso respecto de episodios anteriores: non só percibirán a axuda os titulares que reciben pagamentos da Política Agraria Común (PAC), senón todas as explotacións inscritas nos rexistros oficiais. É unha decisión que pretende dar cobertura ás pequenas e medianas explotacións que en Galicia son maioría, desde as viñas das Rías Baixas ata as granxas de Lugo.

En paralelo, a subvención de 20 céntimos por litro para o gasóleo agrícola aplicarase ata o 30 de xuño e, segundo o Ministerio de Agricultura, Pesca e Alimentación, os agricultores e gandeiros non terán que efectuar trámites excepcionais: a axuda considérerase solicitada coa solicitude de devolución do imposto especial sobre hidrocarburos —a mesma declaración administrativa pola que xa están exentos do imposto— o que axiliza o cobro para explotacións con marxes estreitos.

Para facilitar liquidez amplíase a liña de financiación ICO‑MAPA‑SAECA en 300 millóns. Do total, 225 millóns destínanse a subvencionar o principal dos préstamos e 75 millóns a avalos da Sociedade Estatal de Caución Agraria (SAECA). Estas fórmulas, usadas con profusión tras a guerra de Ucraína, procuran que as cooperativas e pemes do sector poidan renegociar vencementos ou afrontar investimentos sen asfixiar a súa tesouraría.

A pesca, compensacións e exencións

O paquete inclúe ademais medidas específicas para a frota. Habilítase unha axuda compensatoria cun orzamento inicial de 25 millóns de euros para paliar o sobrecusto do combustible e outros incrementos como envases e loxística. O cálculo para cada embarcación terá en conta o consumo diario, o custo semanal do combustible, os días de actividade, as artes de pesca empregadas e se faena en caladoiros nacionais ou internacionais. Preténdese así diferenciar entre grandes arrastreiros que traballan en alta mar e a frota artesanal que caracteriza boa parte das lonxas galegas.

Ademais, a taxa sobre a pesca fresca quedará exenta durante tres meses —ata o 30 de xuño—, unha medida de alivio para empresas e confrarías con vendas directas nas rías. En Galicia, con portos tan relevantes como o de Vigo, o alivio na carga fiscal a curto prazo considérase unha ferramenta útil para suavizar a chegada dos prezos ao consumidor e a presión sobre as lonxas.

Antecedentes, causas e críticas

Non é a primeira vez que o Executivo recorre a solucións deste tipo. Tras a invasión de Ucraína en 2022 aprobaronse liñas similares para amortecer o golpe no prezo dos insumos; agora, a nova escalada de custos vinculada á guerra en Oriente Medio obriga a repetir e modular as ferramentas. Os fertilizantes, en particular, foron unha das materias primas que máis se encareceron e o seu prezo determina a viabilidade de cultivos extensivos e hortícolas na cornixa cantábrica.

No eido político, a división do paquete de medidas en dous decret