O Goberno puxo sobre a mesa un paquete de medidas temporais para rebaixar a carga sobre os carburantes e a electricidade, que poderían aprobarse nun Consello de Ministros extraordinario este venres en Madrid. A iniciativa busca mitigar o impacto económico derivado da escalada en Oriente Medio, especialmente pola guerra en Irán, e contempla mecanismos que permitan desactivar as axudas se os prezos volven a niveis previos. Técnicos da área económica estudan combinar un horizonte mensual con umbrais vinculados ao Índice de Prezos ao Consumo (IPC) para activar ou suspender as medidas. A idea é limitar a intervención ao estritamente necesario e adaptala á evolución do mercado.
Segundo fontes gobernamentais, os expertos analizan como funcionaron as intervencións aplicadas tras a invasión rusa de Ucrania e plantexan introducir agora un mecanismo automático de umbrais de inflación. De aplicarse, as rebaixas fiscais sobre carburantes e electricidade deixarían de aplicarse de forma automática cando o IPC e os prezos de referencia regresen a parámetros acordados. O obxectivo técnico é evitar medidas permanentes que distorsionen o mercado e concentrar a resposta en episodios concretos de tensión.
O Executivo evita ampliar o alcance do paquete a outras áreas, polo menos na súa primeira fase. A aposta é focalizar as medidas na redución fiscal sobre os combustibles e a factura eléctrica e non recorrer a bonificacións directas, tras a experiencia anterior na que algúns descontos non ofreceron os efectos esperados. Fontes internas sinalan que a intención é priorizar sectores máis vulnerables ao custo enerxético, como o transporte, a agricultura e a pesca.
Alcance e sectores afectados
No deseño técnico do plan barállase unha combinación de prazos: medidas con revisión mensual que permitan axustes rápidos e activación/desactivación automática por umbrais do IPC. As autoridades sosteñen que este dobre mecanismo ofrece maior flexibilidade e evita prolongar axudas cando xa non son necesarias. Ademais preténdese que as intervencións sexan proporcionadas ao impacto observado nos indicadores macroeconómicos.
O Goberno descarta, por agora, recorrer a bonificacións puntuais sobre o prezo por litro como a rebaixa de 20 céntimos que se aplicou en exercicios anteriores, ao entender que aquelas fórmulas non cumpriron as expectativas sobre a transmisión do desconto ao consumidor final. No seu lugar, prevalece a vía fiscal —reducións temporais de impostos ou peaxes— con controis para comprobar a súa eficacia.
Os sectores do transporte por estrada, a loxística, a agricultura e a pesca figuran como beneficiarios prioritarios das rebaixas fiscais, pola súa alta sensibilidade ao prezo dos carburantes. As medidas tamén incluírían alivios temporais nos custos regulados da electricidade para amortecer subidas bruscas na factura doméstica e industrial.
Na rolda de prensa posterior ao último Consello, o ministro de Economía defendeu a proporcionalidade e a flexibilidade do plan. Carlos Cuerpo subliñou a necesidade de axustar a resposta á magnitude do choque e á evolución dos prezos.
«O plan de resposta debe contar cun elemento de ‘flexibilidade’ e ten que ser proporcional ao impacto que estamos a observar»
Contexto internacional e horizonte temporal
A duración do conflito no estreito de Ormuz e os seus efectos sobre as rutas do petróleo marcarán a efectividade e a duración das medidas. Por ese paso transitan preto do 20% dos produtos petrolíferos, unha circunstancia que agrava as tensións nos mercados internacionais e fai prever episodios de volatilidade. O Executivo recoñece que a evolución da guerra condicionará a necesidade de prolongar ou pechar as intervencións.
A experiencia tras a invasión de Ucrania levou o Goberno a aprobar sucesivos paquetes de apoio; nesta ocasión preténdese limitar a resposta inicial ao que consideran imprescindible para non trasladar unha sensación de emerxencia permanente. Os técnicos traballan en umbrais concretos do IPC que permitan automatizar a desconexión das rebaixas fiscais cando os prezos se normalicen.
En clave interna, a proposta suscitou debate entre os socios do Executivo. Reivindicacións da ala esquerda, como a moratoria de desafiuzamentos ou medidas en vivenda, quedan fóra deste primeiro paquete por considerarse de maior calado estrutural. Fontes próximas ao Goberno sinalan que esas medidas poderían abordarse nun segundo bloque se a situación así o esixise.
O paso inmediato é a aprobación no Consello de Ministros extraordinario previsto para este venres e a posterior posta en marcha do marco técnico que permita medir a evolución dos prezos e activar ou desactivar as medidas de forma automática. O Executivo apela á prudencia e á capacidade de adaptación para responder a un escenario internacional marcado pola incerteza.
