O Goberno central e o Executivo vasco acordaron este luns a creación dun órgano bilateral aeroportuario durante unha reunión técnica da subcomisión de infraestruturas celebrada o 16 de marzo de 2026. A iniciativa busca abrir vías de coparticipación na xestión dos aeroportos de Vitoria, Bilbao e Hondarribia sen avanzar de momento no traspaso competencial. O pacto responde á presión do PNV por gañar maior participación nas decisións sobre investimentos e planificación aeroportuaria.

Fontes do Executivo explican que o novo órgano actuará como un mecanismo de colaboración e coordinación dentro do marco legal vixente, e que participará no deseño do DORA —o documento de regulación aeroportuaria— para asuntos como investimentos, custos e previsións de tráfico. Desde o Ministerio de Transportes insístese en que a medida non altera a rede de aeroportos de interese xeral xestionada por Aena nin introduce un tratamento singular para as infraestruturas vascas.

O acordo chega tras semanas de negociación tensa entre o Goberno e o PNV, que tiña elevado o ton pola súa intención de asumir a xestión dos aeroportos vascos. O presidente do Goberno, Pedro Sánchez, e o lehendakari, Imanol Pradales, mantiveron contactos previos en Moncloa nos que se marcou a Semana Santa como data límite para lograr un acordo político. A reunión técnica da subcomisión serviu para normalizar a interlocución aínda que non zanxa a disputa sobre competencias.

Alcance e funcións do novo órgano

Segundo o pactado, o órgano bilateral terá potestade consultiva e participativa en materia de planificación e execución do DORA, incluíndo a avaliación de investimentos e a previsión do tráfico de pasaxeiros. Tamén poderá intervir na coordinación de actuacións entre Aena e as administracións vascas, sen substituír as competencias estatais sobre a rede aeroportuaria.

En paralelo, o Executivo vasco celebra a creación dun sandbox en Foronda (Vitoria), un marco regulatorio temporal e controlado que permitirá probar medidas en condicións experimentais. A fórmula do sandbox pretende facilitar innovacións operativas e regulatorias nun entorno supervisado antes de estender calquera cambio ao conxunto da rede.

«A negociación estaba a ter un cauce positivo e nestes momentos dáse unha marcha atrás»

A portavoz do PNV no Congreso, Maribel Vaquero, expresou o seu desencanto polo que considerou un retroceso tras recibir un documento do Goberno a pasada semana que, na súa interpretación, reculaba respecto do acordado. A crítica subliña a sensibilidade do partido nacionalista ante calquera xesto que poida diluír a posibilidade dunha cesión futura da xestión.

Calendario e próximos pasos

Fontes oficiais sinalan que agora traballarase na letra miúda do acordo para formalizalo nunha próxima reunión bilateral entre Pedro Sánchez e Imanol Pradales. O obxectivo é concretar competencias, funcións e prazos do órgano antes de asinar o acordo político definitivo.

O anuncio permite avanzar na interlocución técnica e política sen modificar a Lei 18/2014, que regula a participación das comunidades autónomas na xestión dos aeroportos de interese xeral. O Goberno reitera que a medida enmárcase dentro dese marco legal e non esixe cambios normativos para a súa posta en marcha.

No eido político, o pacto suaviza momentaneamente as tensións entre o Executivo e o PNV, pero non elimina a controversia sobre a posibilidade de transferir a xestión aeroportuaria. Para que a cogestión evolucione cara un traspaso efectivo faría falta un acordo máis amplo e probablemente axustes lexislativos ou formulacións de maior calado.

A expectativa é que, unha vez redactados os detalles técnicos, a proposta se someta a validación política nos contactos de alto nivel previstos a curto prazo. Ata entón, o órgano bilateral e o sandbox en Foronda marcan o camiño para unha maior implicación vasca na xestión aeroportuaria sen romper o esquema actual de Aena.