O Concello de Lalín incorporou o pasado sábado 14 de marzo ao fondo do Museo Ramón Mª Aller un retrato dedicado a José Rodríguez González, coñecido como o «Matemático de Bermés». A obra, realizada expresamente polo artista local Armindo Salgueiro e promovida polo alcalde José Crespo a proposta do astrónomo José Ángel Docobo, presentouse con motivo do Día Internacional das Matemáticas para visibilizar a achega científica dunha figura histórica lalinense.

O acto de incorporación tivo lugar na xornada que coincide coa celebración global do día de π, unha efeméride impulsada pola Unión Matemática Internacional e recoñecida pola Unesco, que busca subliñar a relevancia das matemáticas na ciencia e na sociedade. A decisión municipal responde ao interese por completar a exposición permanente do museo con representacións iconográficas daquelas persoas que marcaron a tradición científica da comarca.

A obra, encargada polo Concello tras valorar positivamente a iniciativa, xa ocupa un lugar destacado na sala dedicada á memoria científica de Lalín. A presenza do retrato pretende conectar visualmente a biografía do matemático coa colección existente, que ten como referente ao astrónomo e académico cuxo nome dá título ao centro museístico.

O retrato e o seu autor

Armindo Salgueiro, artista lalinense, foi o autor do encargo encargado polo Concello. A súa intervención responde a unha petición institucional para dotar o museo dunha imaxe contemporánea de Rodríguez, cuxa figura, a pesares da súa relevancia, non contaba ata agora cunha representación pictórica no recinto.

No acto de presentación participaron, ademais de responsábeis municipais e do museo, representantes do eido académico que impulsaran a iniciativa. A obra súmase a outras pezas que buscan explicar, dunha forma visual e divulgativa, o papel de Lalín na historia das matemáticas e da astronomía en Galicia.

O museo espera que o retrato sirva como recurso para actividades educativas e visitas guiadas orientadas a escolares e ao público en xeral, reforzando a narrativa do legado científico local e facilitando o acceso á historia dos seus protagonistas.

Vínculos históricos e recuperación da memoria

A incorporación do retrato pon en primeiro plano a estreita relación historiográfica entre José Rodríguez González e Ramón María Aller Ulloa, figura central da ciencia galega. Aller foi quen, case un século despois do falecemento de Rodríguez, se ocupou de rescatar a súa biografía e de dála a coñecer a través dun discurso de ingreso no Seminario de Estudos Galegos e dunha biografía que marcou a recuperación da súa memoria científica.

O texto de Aller, conservado nos arquivos do Instituto de Estudos Galegos Padre Sarmiento, representa unha fonte clave para reconstruír a traxectoria de Rodríguez e para valorar a súa aportación desde a perspectiva da historia da ciencia en Galicia. Ese traballo historiográfico contribuíu decisivamente a que a figura do «Matemático de Bermés» recuperase visibilidade nos círculos académicos.

Especialistas como Carmen Villanueva e o propio José Ángel Docobo defenderon a consideración de Rodríguez como o primeiro científico galego con proxección internacional, un recoñecemento que agora atopa un soporte museográfico tangible.

O Museo Ramón Mª Aller continúa, con este xesto, o seu labor de consolidar un relato colectivo sobre a tradición matemática e astronómica de Lalín. A presenza do retrato permite ademais ligar coas actividades divulgativas vinculadas ao Día Internacional das Matemáticas e cos programas formativos dirixidos a espertar vocacións científicas entre a mocidade.

En 2024, a conmemoración do bicentenario do falecemento de Rodríguez xa motivou unha programación específica arredor da súa figura, e a recente incorporación pictórica pretende prolongar ese empeño na preservación e difusión do legado. O retrato ofrécese así como un punto de encontro entre a investigación histórica, a creación artística local e a política cultural municipal.

Coa obra instalada, o museo reforca a súa colección e a súa capacidade para narrar a contribución de Lalín á ciencia. O Concello confía en que esta iniciativa permita aos veciños e visitantes recoñecer mellor a dimensión dunha figura clave na historia científica galega e en que a peza sirva como estímulo para futuras actividades divulgativas.