A Xunta de Galicia autoriza, de media, 57 novas instalacións relacionadas co coidado de menores, maiores ou persoas con discapacidade cada ano, segundo as estatísticas oficiais recabadas pola Consellería de Política Social. O dato sae á luz cando o Consello autonómico aprobou o plan de inspección para 2026, que inclúe polo menos 1.800 visitas a residencias, escolas infantís e centros de día para verificar o cumprimento normativo. A iniciativa busca garantir os dereitos dos usuarios e promover unha mellora continua da calidade nun sector en expansión. O crecente número de autorizacións plantea preguntas sobre a capacidade de control e a suficiencia dos recursos públicos para acompañar ese crecemento.
Os rexistros oficiais revelan un aumento do 60% na última década: das 2.137 entidades inscritas no Registro Único de Entidades Prestadoras de Servicios Sociales (Ruepss) en 2015 pasouse a 3.357 en 2025. A pesar dese aumento, apenas algo máis da metade figuran como activas, 1.896 centros, o que suxire que o crecemento do rexistro non sempre se corresponde con centros en funcionamento. A Consellería, dirixida por Fabiola García, subliña a necesidade de acompañar a apertura de novas prazas con controis que aseguren condicións axeitadas para os usuarios.
O mapa da oferta é diverso: hai centros para a discapacidade, recursos orientados á inclusión, servizos dirixidos á promoción da igualdade, instalacións para a infancia e unha ampla rede destinada ás persoas maiores. Na última década os recursos orientados á inclusión rexistraron o maior aumento, cun 167% máis de centros, mentres que as infraestruturas para maiores medraron arredor dun 24% e as adicadas á igualdade aumentaron un 20%. En termos absolutos, a poboación maior concentra a maior parte da oferta activa: 699 instalacións pensadas para persoas de idade avanzada, case catro de cada dez das que están operativas.
Un terzo dos centros en activo pertence á administración pública, pero a expansión recente contou cunha importante presenza de operadores privados e entidades do terceiro sector. Esa proliferación plantea oportunidades laborais e empresariais, pero tamén inquietudes sobre a fragmentación do servizo e a heteroxeneidade da calidade. As autoridades defenden que o rexistro e as inspeccións son ferramentas para homoxeneizar estándares e protexer aos usuarios, mentres que os críticos piden máis recursos para vixilancia e persoal cualificado.
O plan de inspeccións para 2026, aprobado polo Consello, incorpora como obxectivo non só comprobar o cumprimento da normativa senón facilitar ás entidades a información necesaria para pór en marcha centros e programas conforme aos requisitos. A Consellería pretende que as visitas sirvan tamén para orientar sobre boas prácticas e detectar riscos antes de que se materialicen. A previsión de 1.800 visitas mínimas reflicte a intención de intensificar a actividade inspectora, aínda que a efectividade dependerá da dotación de inspectores e do seguimento posterior.
A existencia dun gran número de centros rexistrados pero non activos invita a analizar as causas: algunhas autorizacións poden corresponder a proxectos en fase de posta en marcha, outras a entidades que figuran inscritas por precaución ou cuxa actividade quedou interrompida. O Ruepss esixe inscrición obrigatoria, pero o estatus de «activo» precisa de verificacións periódicas que expliquen a diferenza entre o total rexistrado e os realmente operativos.
O auxe da oferta para a atención domiciliaria, os centros de día e as residencias coincide coa aceleración do envellecemento demográfico en Galicia, unha comunidade con unha das pirámides de idade máis envellecidas de España. Ao mesmo tempo, pese ao descenso continuado da natalidade, as prazas de educación infantil e servizos para a infancia aumentaron un 6,7% na última década, o que reflicte políticas públicas e tamén demandas de conciliación que dinamizan ese segmento.
Organizacións sociais e sindicatos avisaron noutras ocasións sobre os riscos asociados a un crecemento rápido sen controis axeitados: falta de persoal, precariedade laboral, deficiencias na formación e diferenzas na atención. Estes colectivos reclaman non só máis inspeccións, senón tamén investimento público para fortalecer a rede pública de servizos e garantir que a expansión privada non desborde as esixencias mínimas de calidade.
Para a Consellería, o obxectivo é equilibrar a apertura de novos recursos con garantías para os usuarios, unha tarefa que pasa por mellorar a vixilancia e por ofrecer maior información ás entidades desde a fase previa á autorización. O reto que plantea o auxe do «negocio do coidado» en Galicia é dobre: atender a unha demanda crecente derivada do envellecemento e da diversidade de necesidades sociais, sen renunciar á protección dos dereitos e estándares que deben rexer estes servizos.
