A panadaría Chandrexa, situada en Celeiros, pechou as súas portas este mes tras máis de trinta anos de actividade continua debido á xubilación dos seus propietarios, que deixaron de asar o pan que cada madrugada abastecía a varias aldeas de Chandrexa de Queixa. O peche, efectivo en marzo de 2026, deixa ao concello sen un establecemento que durante décadas foi punto de encontro e servizo esencial para os veciños. A decisión obedece ao fin da etapa profesional dunha parella que apostou por quedar no seu pobo e manter a tradición do pan artesán. A marcha marca o final dun oficio que, ademais do produto, implicaba reparto porta a porta e relacións persoais cos clientes.
A historia deste forno comezou en 1992, cando Luis Fernández e Mari Carmen Rodríguez abriron a panadaría no pleno crecemento da súa familia e coa vontade de arraigarse no seu territorio. Dende entón o negocio funcionou cun forno de base de pedra e un sistema de lume indirecto que imprimía ao pan unha textura e un aroma que os veciños lembran con agarimo. Nos seus primeiros anos, lembran, había outros panadeiros na zona e unha demanda regular que permitía asar a diario sen excedentes. Co tempo, a actividade transformouse xunto coas paisaxes humanas da montaña e a clientela foi minguando.
As xornadas empezaban de madrugada: era habitual erguerse entre as tres e as catro da mañá para preparar as masas e acender o forno. Os invernos engadían dificultades, coa neve nas estradas e temperaturas que condicionaban tanto a fermentación como os repartos. O oficio esixía coñecer máis ca receitas; dependía da humidade, da néboa do monte e da experiencia acumulada ao longo de anos amasando. Ese coñecemento tradicional foi parte esencial do valor que a panadaría achegou ao pobo.
A venda sempre foi de proximidade: desde Celeiros o pan viaxaba por unha ruta que chegou a cubrir desde Paradaseca ata o encoro local, deténdose na casa dos clientes e conversando cos veciños. A entrega directa nunca intentou abarcar todo o concello; a aposta foi manter o trato persoal, detererse en cada porta e escoitar as necesidades da xente. Aínda que nos últimos anos a demanda tería permitido reducir a frecuencia a unha ou dúas visitas semanais, a parella manteu a costumo de saír en días alternos ata a súa retirada.
O declive demográfico e o peche de vivendas deixaron moitas aldeas máis silenciosas e reduciran os encargos, unha circunstancia que se xuntou coa decisión dos titulares da panadaría de poñer fin á súa etapa laboral. Na xornada da última fornada, a familia viviu un momento emotivo: as bágoas non faltaron cando o pan saiu por última vez do forno, e tanto os propietarios como os seus fillos, Rubén e Melania, experimentaron unha mestura de orgullo polo realizado e tristeza polo peche.
A reacción do vecindario foi inmediata e chea de gratitude. Moitos residentes trasladaron palabras de recoñecemento polo servizo habitual e a calidade do produto, conscientes de que a desaparición da panadaría é algo máis que o peche dun negocio: é a perda dun elemento cotiá que construía a vida colectiva. Coa porta de Chandrexa pechada, o concello queda sen panadaría, unha ausencia que simboliza o goteo de servizos que deixan as aldeas da montaña galega.
O peche plantea dúbidas sobre a posibilidade de que alguén retome a actividade no futuro próximo. En moitos pobos a falta de relevo xeracional e a diminución da demanda dificultan que novos emprendedores vexan viable unha inversión deste tipo. Mentres tanto, os veciños terán que buscar alternativas en localidades veciñas ou en comercios que aínda resisten, o que altera rutinas e encarece a vida diaria en termos de tempo e desprazamentos.
Durante máis de tres décadas, en Celeiros houbo cada madrugada mans que acendían o forno para que o pan chegase morno ás mesas. Esa memoria sensorial —o calor do pan, o seu aroma nas mañás frías— queda inscrita na historia local como testemuño dunha forma de traballo e de relacións veciñais que desaparecen co seu peche. A panadaría Chandrexa apágase fisicamente, pero a súa pegada permanecerá na memoria de quen a viron funcionar e nas conversacións que aínda hoxe lembran a xente que se erguería antes do alba para que a comarca non quedase sen pan.
