En Vilalba, o 15 de marzo de 2026, Luz Airado, avogada especializada en violencia de xénero e tamén poeta, reivindica que o seu traballo profesional e a creación literaria conviven no mesmo espazo. No seu despacho, onde atende casos do turno de oficio e do sistema VioGén, atopa situacións que alimentan a súa poesía e á vez lle serven para acompañar ás vítimas. Airado sostén que a poesía non só acompaña a experiencia persoal, senón que pode ser unha ferramenta para comprender e apoiar procesos de recuperación. As súas reflexións enlazan a práctica xurídica cunha ollada creativa que reivindica a presenza do verso na vida cotiá.

A avogada, que comparte despacho en Vilalba coa súa irmá Rocío, explica que a profesión lle abriu unha visión ampla da realidade social. Atende a mulleres que denuncian violencia e observa como, en moitas ocasións, a palabra e a escoita son parte da xustiza que se exerce fóra do estrado. Para Airado, eses intercambios coas persoas que acoden por asesoramento son momentos nos que afloran imaxes e frases que logo se transforman en poemas.

A súa traxectoria literaria precede á carreira xurídica: contou que comezou a escribir desde nena e que a decisión de estudar Dereito non foi motivada inicialmente por unha vocación temperá. Porén, ao entrar en exercicio profesional, sentiu a atracción pola avogacía e compaxinou ambos intereses ata convertelos en aspectos complementarios da súa vida. Hoxe combina a defensa legal coa escrita, entendendo ambas actividades como formas de enfrontarse e entender o mundo.

Poesía como ferramenta de reflexión e curación

Airado defende que a poesía axuda a procesar experiencias e a reformular situacións traumáticas. Ao seu xuízo, escribir e ler versos permite ás vítimas de violencia de xénero atopar modos de expresar a súa vivencia e explorar vías de recuperación. Tamén considera que a creación poética é unha forma de diagnóstico social: permite ver os cambios culturais e as demandas de igualdade que xurden na sociedade.

«No despacho tamén pode haber poesía»,

A letrada recalca que a poesía non é un refuxio alleo á realidade xurídica, senón unha maneira de acompañala e entendela. Ao seu xuízo, o auxe de voces femininas na poesía galega contemporánea fixo posible que os temas de actualidade, incluídos os relacionados coa violencia de xénero, teñan un espazo de visibilización e debate. A poesía, engade, é unha ferramenta valiosa para interpretar os cambios sociais e para imaxinar novas formas de convivencia.

Sobre a relación entre poesía e feminismo, Airado subliña que a literatura sempre contén un trasfondo social. O feminismo, desde o seu punto de vista, busca a igualdade e a transformación, e a poesía pode ser un motor dese cambio: unha «arma cargada de futuro» que axuda a dar voz a experiencias historicamente silenciadas. Ademais, atopa na obra de Rosalía de Castro unha referencia imprescindible: considéraa unha poeta pioneira na articulación dunha ollada que hoxe se recoñece como feminista.

Perspectiva profesional e propostas de prevención

No seu traballo cotián con casos de violencia, Airado advirte a necesidade de medidas que vaian máis alá de campañas puntuais. Cre que as iniciativas disuasorias son insuficientes se non se acompañan de educación e políticas que promovan a comprensión de dereitos e obrigas. Por iso aposta por actuacións integrais que inclúan prevención, formación e recursos para as vítimas, ademais da resposta xudicial.

A avogada insiste en que, en moitas ocasións, a intervención eficaz comeza nas conversas do despacho, na escoita atenta e nas orientacións inmediatas que reciben quen chama pedindo axuda. Esas accións, segundo ela, constitúen unha forma de «xustiza cotiá» que complementa as resolucións xudiciais. Para Airado, a poesía e o dereito non son camiños opostos, senón complementos que permiten abordar a complexidade da experiencia humana.

Comprometida con esa visión, combina a defensa legal no turno de oficio e a súa actividade como poetisa para dar visibilidade a realidades difíciles de nomear. Considera que a práctica literaria axuda a soportar a intensidade emocional do traballo forense e ofrece ferramentas para reflexionar sobre o rumbo social. A súa proposta é clara: integrar máis cultura e educación na resposta á violencia de xénero para lograr cambios profundos e sostibles.