Fernando Ónega, a linguaxe da Transición

A desaparición de Fernando Ónega invita a lembrar non só a un gran xornalista, senón tamén a unha época na que a política española aprendeu a falar unha nova linguaxe: a da concordia.

Con el vai un dos intérpretes máis fieis dese espírito que presidiu os anos fundacionais da democracia.

Un artesán da linguaxe política

Ónega non foi un tribuno nin un axitador de consignas. Foi algo máis difícil e máis necesario: un artesán da linguaxe política.

Da súa pluma saíu aquela fórmula que Adolfo Suárez pronunciou na campaña de 1977 —»podo prometer e prometo»— e que quedou fixada na memoria colectiva como o emblema verbal da Transición.

Non era unha frase brillante por casualidade. Encerraba unha intución política: España necesitaba menos épica e máis confianza.

O valor da palabra na Transición

Ás veces a historia non a fan os que falan desde a tribuna, senón os que ensinaron ao país a falar unha nova linguaxe.

Ónega pertencía a esa xeración que comprendeu que a democracia española debía construírse tamén con palabras distintas das que dominaran a vida pública durante décadas.

Frente ao ton áspero da confrontación, introduciu un vocabulario de prudencia e conciliación que axudou a explicar ao país o tránsito cara a unha nova etapa.

Aquela pedagogía política —a miúdo discreta, case invisible— foi unha das contribucións máis valiosas dos que traballaron na trastienda da Transición.

Non se trataba só de cambiar institucións, senón tamén de modificar o clima moral da política.

Un cronista da democracia

Durante décadas, Fernando Ónega acompañou a vida pública española desde a radio, a prensa e a televisión.

Foi un dos cronistas máis constantes da nosa democracia.

Mentres o xornalismo político se transformaba nun territorio cada vez máis dominado pola urxencia e o espectáculo, el conservou unha forma de observar a realidade máis próxima á análise que ao ruído da polémica.

O seu estilo, reflexivo e ponderado, evitaba o berro e prefería a argumentación.

Tiven ocasión de convivir con el nos últimos veráns en A Toja, onde coincidíamos con regularidade.

Alí aparecía o Ónega máis próximo: cordial, irónico, atento á conversa e á actualidade, con esa curiosidade serena que nunca abandonou e un escepticismo case brechtiano que evidenciaba as súas raíces galegas.

A nosa coincidencia viña de máis atrás, dos tempos —2014-2019— en que ambos escribiamos como columnistas en La Vanguardia.

No seu trato persoal recoñecíase facilmente ao mesmo xornalista que acompañara durante décadas a vida pública española: ponderado no xuízo e elegante na palabra.

Leccións de moderación e respecto

Nos anos en que a enfermidade puxo a proba a súa saúde, contou cun xesto extraordinario da súa esposa, Ángela, que chegou a doarlle un riñón.

Foi un deses actos silenciosos de amor que falan por si sós e que revelan a calidade dunha vida compartida.

Ónega evocábao sempre cun agradecemento profundo, consciente de que a vida —como a política— sostense moitas veces sobre lealdades discretas.

Os que hoxe o recordan coinciden en sinalar un trazo que quizais explique mellor que ningún outro a súa traxectoria: o talante.

Era o mesmo que quixo imprimir Adolfo Suárez aos anos fundacionales da democracia española.

Un estilo baseado na negociación, no respecto ao adversario e na convicción de que a convivencia esixe máis intelixencia que estridencia.

Ese foi, en esencia, o espírito da Transición. Non unha idade de ouro —como ás veces se presenta con exceso de nostalxia—, senón un tempo e