Fotografía proporcionada pola Armada de Irán que amosa os exercicios navais conxuntos con Rusia no mar de Omán hai unha semana e media. / EFE
Unha mensaxe de carácter disuasorio que, á luz dos acontecementos deste sábado, non tivo o efecto desexado.
Hai semana e media, Hasan Maqsudlu, voceiro e vicealmirante da Armada de Irán, anunciou a celebración de manobras navais conxuntas con buques militares de Rusia ao leste do estratéxico estreito de Ormuz, concretamente no golfo de Omán e o norte do océano Índico, co obxectivo declarado de "mellorar" a seguridade marítima na zona e fortalecer a cooperación mutua na loita contra o que cualificaron como "terrorismo marítimo".
Aínda que en ningún momento os representantes militares de ambos países fixeron referencia ao crecente despregamento marítimo estadounidense na zona, moitos analistas destacaron a coincidencia destes exercicios militares coa escalada de tensión entre Washington, Tel Aviv e Teherán.
Escaseza de aliados para Irán
Estas manobras conxuntas, ás que se teñen incorporado en ocasións buques de China e outros países no marco BRICS, non poden agochar unha inquietante realidade para o réxime dos aiatolás: a escaseza de aliados e apoios externos.
Tras a caída de Nicolás Maduro en Venezuela e de Bashar el Asad en Siria, e o debilitamento do denominado 'Eixo da Resistencia' en Oriente Próximo –a constelación de milicias paramilitares que simpatizan con Irán, como Hizbulá no Líbano, Hamás en Palestina, as Forzas de Mobilización Popular chiíes en Iraq ou os hutís no Iemen– as posibilidades de Teherán de desencadear un conflito a gran escala golpeando instalacións militares e intereses económicos dos EUA e Israel, tanto en Oriente Próximo como en todo o planeta, quedaron severamente limitadas.
A isto hai que engadir a escasa fiabilidade de Rusia como aliada, demostrada nos últimos acontecementos, e as reticencias de China a involucrarse militarmente no conflito, o que deixa a Irán na práctica sen aliados externos.
O debilitamento do 'Eixo da Resistencia'
O 'Eixo da Resistencia' constituía ata hai ben pouco un importante quebradizo de cabeza para os EUA e Israel na rexión do Oriente Medio.
Desde o Líbano ata o Iemen, pasando por Iraq e Gaza, o Estado iraniano financiara e armara unha pléiade de milicias e combatentes, capaces de organizar atentados ou disparar mísiles a distancia, non só "para proxectar poder, senón tamén como fórmula de disuasión fronte aos seus principais adversarios, EUA e Israel", escribe o experto Arman Mahmudian, investigador sénior no Global and National Security Institute da Universidade do Sur de Florida.
Pero a evolución dos acontecementos tras os ataques de Hamás no sur de Israel, o 7 de outubro de 2023, mermou significativamente a súa fortaleza.
"Hamás perdeu decenas de miles de soldados (na contenda con Israel) e á plana maior da súa dirección" mentres que "Hizbulá sufriu golpes semellantes no outono de 2024" a mans de Israel, danando a popularidade dos primeiros entre os habitantes de Gaza e a influencia dos segundos na vida política diaria libanesa, escribe Noah Rudin, investigador do Middle East Institute en Washington.
A caída do réxime proiraniano de Bashar el Asad fixo o resto, ao privar de continuidade territorial ás bases de Hizbulá no sur do Líbano co Estado iraniano.
Esta debilidade quedou descarnadamente ao descuberto durante a vaga de ataques contra o programa nuclear iraniano do pasado mes de xuño, cando Hizbulá, "antano vangarda da defensa iraniana, tivo que contemplar os ataques á marxe", conclúe Rudin.
Cooperación militar con Rusia e China
A recentemente estreada cooperación militar entre Irán e Rusia, materializada nun acordo asinado en xaneiro de 2025, apenas difire da que estableceu no seu día co réxime de Venezuela, circunstancia que non impediu a detención do presidente Nicolás Maduro o pasado xaneiro.
Con unha duración de 20 anos, inclúe unha cláusula para "contrarrestar a aplicación unilateral de medidas coercitivas", un eufemismo para mencionar ataques e intervencións armadas como a deste sábado.
Pero, tal e como aclarou no seu día o viceministro de Exteriores, Andréi Rudenko, nunha declaración ante a Duma Estatal, "a sinatura do tratado non significa o establecemento dunha alianza militar con Irán ou asistencia militar mutua".
O despregamento da corveta Stoikiy no porto de Bandar Abbas durante os recentes exercicios navais non constitúe ningunha disuasión para Washington, cos portaavións USS Abraham Lincoln e USS Gerald Ford, e o seu grupo de buques de apoio, na zona.
Iso si, a cooperación traerá pingües beneficios ás empresas de armamento rusas.
En decembro de 2025, ambos países pecharon un contrato secreto por valor duns 500 millóns de euros para a adquisición por parte de Teherán de 500 lanzadeiras portátiles Verba e 2.500 mísiles 9M336, segundo informou 'Financial Times', impulsando a súa capacidade de se defender de incursións aéreas a baixa altitude como as que materializaron a detención do expresidente venezolano.
O papel de China no conflito
China tamén expresou reticencias a involucrarse militarmente en axuda de Irán, e é altamente improbable que "envíe tropas ou entre directamente en conflito" cos antagonistas de Teherán, escribe en 'Middle East Eye' o analista Nelson Wang, vicepresidente do Centro de Shanghái para Estudos de RIMPAC e Estratéxicos.
Pero, do mesmo xeito que acontece con Rusia, a cooperación militar vai en aumento, coa recente venda de baterías antiaéreas de fabricación chinesa, e a posibilidade de novos envíos, nesta ocasión de material máis sofisticado, como mísiles supersónicos de cruceiro capaces de afundir buques mariños.
Co que si vai poder contar Teherán, sostén Wang, é co apoio diplomático de China nas institucións internacionais, en particular no Consello de Seguridade da ONU.
