Josele Santiago, cantante e letrista de Los Enemigos, publica agora «Desde el jergón», unhas memorias nas que reconstrúe a súa vida e a súa traxectoria artística a través das cancións que escribiu. O libro, editado por Contra, chega en 2026 e ofrece un percorrido tragicómico que mestura anécdotas persoais, procesos creativos e episodios da vida en xira. A obra sitúa Santiago desde o seu nacemento en Madrid en 1965 ata os episodios que marcaron a súa carreira con Los Enemigos e en solitario, e plantexa por que determinadas experiencias se converteron en material para os seus temas.
Nas páxinas, o autor describe con detalle moitos dos momentos que impulsaron cancións concretas, desde a luz dunha melodía ata o xesto cotián que a inspirou. Relata, por exemplo, a gravación do disco «Gas» en 1996 nun caserío de Guipúzcoa e unha noite na que unha camiñada nocturna rematou con varios tropiezos no campo e coa idea dunha canción que xurdiu ao regresar empapado e esgotado. Ese episodio serve de exemplo de como unha experiencia prosaica —e mesmo perigosa— puido transformarse en materia artística cando decidiu escribir de inmediato.
A obra organiza a narración en torno ás cancións como eixe cronolóxico e emocional, de xeito que cada tema funciona como unha peza para comprender momentos concretos da súa biografía e do entorno cultural que lle tocou vivir. Santiago subliña que a urxencia creativa empúxao a anotar ideas en canto aparecen, porque non confía na memoria para retelas. Esa actitude, que describe como unha antena sempre aberta, explica por que moitas cancións nacen no medio de conversas, paseos ou reunións nas que ás veces abandona o lugar para poñerse a traballar.
A máis de anécdotas de estudio e estrada, o autor rescata episodios domésticos que humanizan a narración, como a historia dunha urraca que criaron cando vivían en Guadalajara e á que chamaban Fernanda. A presenza desa ave, que acompañaba os paseos polo monte, convértese nunha metáfora recurrente do libro sobre a liberdade e a compañía inesperada na vida cotiá. Estas imaxes domésticas contrastan coas páxinas adicadas ao alcol, á inseguridade ou á precariedade da vida artística, e achegan o ton tragicómico que o texto busca manter.
A publicación de «Desde el jergón» preséntase, na opinión do propio músico, como un arquivo de detonantes creativos; non só relata feitos, senón que intenta amosar o caldo de cultivo de cada canción: a melodía que chega antes das palabras, a frase que xorde dunha caída ou o motivo dunha historia que parecía anodina. Para os seguidores de Los Enemigos, o libro ofrece claves sobre a xénese de temas icónicos e momentos íntimos que raramente aparecen en entrevistas convencionais.
Fóra do aspecto estritamente musical, o volume aspira a situarse nunha tradición de literatura rock que mestura crónica persoal con reflexión sobre o oficio de escribir cancións. O ton, segundo se aprecia nos fragmentos que transcenderon, equilibra a ironía coa autocrítica e a memoria selectiva, construíndo unha voz que evita a mitificación en favor do detalle cotián. Esa mestura fai que o libro sexa tanto un testemuño para afeccionados como unha peza de interese para quen estudan a cultura pop española das últimas décadas.
A publicación xa despertou o interese de críticos e lectores pola proximidade da prosa e pola maneira en que converte o cotián en motor creativo. En Barcelona, onde Santiago protagonizou presentacións esta semana, as entrevistas subliñaron o seu empeño por tomar moi en serio a escritura de cancións, un oficio que aborda con disciplina pese ao mito romántico da inspiración súbita. Fotografías da xira e do autor en ciudades como Barcelona acompañan a campaña de saída do libro, alimentando o relato visual que completa a proposta editorial.
Ao pechar o libro, o lector atópase coa idea de que moitas cancións son pequenas iluminacións nacidas de caídas, de paseos nocturnos ou da observación atenta do cotián. «Desde el jergón» pretende deixar constancia dese oficio: non tanto unha autobiografía exhaustiva como un caderno de detonantes creativos que explica por que certas chispas se transformaron en cancións. Para os que seguiron a Los Enemigos ou a Josele en solitario, o libro supón unha oportunidade para entender mellor o substrato humano detrás de letras que marcaron varias xeracións.
