En Vilalba, o 15 de marzo de 2026, Luz Airado, avogada do turno de oficio e especializada en violencia de xénero, defende que a práctica xurídica e a creación poética non se exclúen, senón que se nutren mutuamente. Desde o seu despacho, fronte aos xulgados de Lugo, explica que a experiencia cotiá con vítimas e clientes alimenta os seus versos e lle permite pór en palabras situacións complexas. A súa aposta é clara: a poesía axuda a comprender e a curar as feridas persoais e sociais que observa no seu traballo.

Luz exerce no ámbito do sistema VioGén e comparte despacho coa súa irmá, o que lle permite combinar a defensa xurídica coa mirada estética da poesía. Sinala que moitas das conversacións que mantén coas persoas que acoden ao despacho son fonte de reflexión e de inspiración. Para ela, a tarefa profesional ofrece unha perspectiva ampla da vida e facilita pórse no lugar do outro, ingrediente indispensable para escribir.

A avogada insiste en que a poesía está presente no cotián e que, lonxe de ser unha distraición, é unha ferramenta para pensar e falar da realidade. Considera que detererse a observar é xa un acto poético que pode convivir coa esixencia técnica do dereito. Os seus versos, segundo explica, xorden ao fío desa vivencia compartida con quen acode en busca de axuda.

«En todo hai poesía. A poesía está na vida. E poesía é a experiencia de vivila e compartila.»

Poesía e oficio: dúas pulsións compatibles

Luz lembra que empezou a escribir moi nova e que a vocación pola lei chegou despois; o verso precedeu á toga. Estudar Dereito non estaba inicialmente pensado como un rumbo profesional definitivo, pero a práctica foille atrapando ata converterse no seu oficio. Hoxe, compaxina a actividade forense coa creación literaria, e afirma que ambas as dúas facetas se fortalecen entre si.

«O verso. Comecei a escribir desde moi pequena. O de ser avogada non foi, nun principio, unha vocación clara.»

No seu relato subliña que a «xustiza poética» non se limita aos estrados, senón que se fai ao pé do despacho, nas conversacións cos clientes. É neses intercambios onde, ao seu xuízo, se constrúen cambios e acompáñase ás persoas, máis que nos momentos procesais estritos. Esa cercanía humana, segundo ela, é a que alimenta a mirada do poema.

«Todos os días facemos xustiza poética ao pé do despacho que compartimos cos clientes, máis que nun xuízo.»

Feminismo, reparación e o papel da educación

Especializada en violencia de xénero, Luz considera que a poesía resulta tamén unha forma de reparación para as vítimas: non só cura as feridas, senón que facilita a reflexión e a reformulación das propias experiencias. Defende que a creación lírica axuda a comprender os cambios sociais e a replantexar ideas sobre liberdade e igualdade.

«Cura as feridas e tamén é unha cura para afrontar, reformularse e reflexionar sobre o contexto que estamos a vivir.»

A letrada observa un notable crecemento de voces femininas na poesía galega e celebra o que cualifica como unha «época dourada» para as mulleres que escriben. Entre os seus referentes menciona a Rosalía, a quen considera a primeira poeta feminista e unha figura na que se recoñece. Para Luz, a tradición poética con carga social segue sendo un instrumento de transformación.

«Rosalía foi a primeira poeta feminista e teño por ela unha sana envexa. Está agora máis presente que nunca.»

Sobre as campañas disuasorias contra a violencia machista, mostra prudencia: son útiles na medida en que se vinculen con políticas educativas que ensinen a concebir os dereitos e obrigas desde a igualdade. Sen esa base formativa, advirte, as medidas illadas non bastan para cambiar comportamentos.

Na súa práctica cotiá, ademais, detecta situacións extremas: moitas mulleres acoden no último momento, «in extremis», segundo recalca, o que obriga a unha resposta rápida e a un acompañamento que trascende o estritamente xurídico. Para ela, a poesía facilita ese acompañamento porque permite pór palabras onde ás veces só hai dor.

O testemuño de Luz Airado exemplifica unha combinación pouco frecuente pero poderosa: unha profesional do dereito que utiliza a mirada poética para iluminar casos complexos e para ofrecer ás persoas unha forma de entender e refacer a súa experiencia. No despacho de Vilalba, apunta, a vida e a poesía conviven e aliméntanse mutuamente.