Na mañá do 20 de marzo de 2026, a alcaldesa de Santiago anunciou que levará ao próximo pleno municipal unha moción conxunta do BNG e Compostela Aberta para reclamar á Xunta de Galicia a retirada urxente dos residuos depositados na canteira de Miramontes e a restauración ambiental da zona. A petición, defendida con dureza pola rexidora, pretende ademais respaldar as demandas da Plataforma de Afectados pola Canteira de Miramontes e de Ferusa tras a sentenza firme que condena a unha empresa por un delito contra o medio ambiente.

A moción e as esixencias da alcaldesa

Goretti Sanmartín deixou claro que o Concello actuou desde o inicio do conflito e que agora a responsabilidade recae sobre a administración autonómica para executar as medidas que a xustiza impuxo. Segundo explicou en rolda de prensa, a moción pedirá á Xunta que faga público un calendario con prazos concretos sobre cando se procederá á retirada do material e cando se levará a cabo a restauración ambiental do contorno na parroquia de Guixoa.

Nas súas palabras, a alcaldesa subliñou a necesidade de transparencia: que a Xunta informe dos riscos existentes e das medidas de prevención que adoptará para evitar novos impactos. “Queremos que a corporación municipal manifeste o seu apoio á reivindicación da plataforma de afectadas pola canteira de Miramontes e de Ferusa, despois desa sentenza que condena a Tecnosolos Galaicos por un delito contra o medio pola actividade desenvolvida nesas instalacións na parroquia de Guixoa”, dixo Sanmartín en galego, apelando ao ton comunitario que caracterizou as protestas veciñais.

“Tras esta sentenza, o que resulta inaceptable é que non se lle dea unha solución ambiental definitiva… Mentres se manteñan aí materiais depositados vai continuar a preocupación e os riscos para a veciñanza”.

A alcaldesa reclamou ademais que a Xunta publique non só datas, senón tamén protocolos de actuación: plans de extracción, xestión de residuos, trazabilidade do material e medidas de control sanitario para a poboación próxima. Á falta de confirmación oficial por parte do Goberno autonómico, a carta do Concello é clara: non haberá desculpas administrativas nin demoras que prolonguen a incerteza para as familias afectadas.

Un conflito con historia

A polémica arredor da canteira de Miramontes non é nova. Desde hai anos os veciños de Guixoa e as aldeas próximas veñen denunciando vertidos irregulares, cheiros, po e o temor á contaminación de solos e acuíferos. Non é a primeira sentenza xudicial na materia, pero si unha das máis relevantes por terse convertido xa en firme tras a resolución da Audiencia Provincial de A Coruña, que responsabiliza a Tecnosolos Galaicos por un delito contra o medio ambiente.

En Galicia, as polémicas pola xestión de residuos e restauración de canteiras marcaron axenda local en varias comarcas, e Miramontes funcionou como símbolo dun problema que mestura incumprimentos empresariais, lagunas na vixilancia e a frustración da cidadanía. A Plataforma de Afectados pola Canteira de Miramontes, que agrupa a veciños e veciñas da zona, mantivo mobilizacións, denunciou ante as administracións e presionou para que a sentenza se traduza en actuacións reais e auditables.

Tamén figura no taboleiro a empresa Ferusa, cuxos intereses e reclamacións estiveron vinculados ás discusións sobre a xestión do espazo. Mentres tanto, a parroquia de Guixoa —emplazada no termo municipal de Santiago pero con características claramente rurais— sentiu en primeira persoa as consecuencias ambientais e sociais: perda da tranquilidade, inquietude pola saúde e o desgaste da convivencia loc