A Asociación Museo do Mar de Marín foi elixida polo xurado como receptora do Premio Liberación 2026 pola súa labor na recuperación e difusión da historia marítima da vila. O anuncio fíxose público tras a reunión do xurado celebrada o mércores pola tarde en Marín, e os actos conmemorativos do Día de la Liberación terán lugar despois da Semana Santa, dado que o 4 de abril coincide este ano co Sábado Santo. O galardón, xestionado polo Concello de Marín desde 2024, recoñece a quen contribúen de forma destacada ao patrimonio cultural, educativo e social do municipio.
Segundo o fallo, a decisión responde ao compromiso sostido da asociación coa identidade mariñeira de Marín e ao seu traballo constante por rescatar testemuños, documentos e obxectos relacionados coa vida do mar. O xurado valorou especialmente a combinación de recuperación material —pezas e fondos custodiados no museo— e de accións públicas que visibilizan as tradicións marítimas locais. Estas iniciativas, engadiron, servíron para reforzar o vínculo entre a cidadanía e a historia da ría, ademais de atraer interese académico e turístico.
Creada por veciños e apaixonados do mar, a asociación desenvolve ao longo do ano un programa variado que inclúe proxectos de investigación, exposicións e actividades educativas. Entre as súas propostas figuran homenaxes anuais ás mulleres e aos homes do mar na antiga dársena de chalanas, a recuperación e conservación de embarcacións tradicionais e a organización do III Festival de Cine del Mar. Do mesmo xeito, promoven saídas e visitas a lugares vinculados á navegación e á pesca, reforzando así a transmisión interxeracional de saberes e oficios.
A entidade tamén coordina o Encuentro Marinero, con exhibicións de embarcacións tradicionais, e planifica excursións a enclaves relevantes da ría como a illa de Ons, a illa de Tambo ou San Simón. Estas actividades, apuntan dende o museo, non só buscan o espectáculo senón a documentación e o rexistro de prácticas e relatos orais que configuran a memoria colectiva. O traballo de inventariado e conservación de bens mobles e inmobles permitiu incorporar ao patrimonio local fondos que, doutra maneira, poderían terse perdido.
O Premio Liberación naceu coa finalidade de honrar xestas e achegas relevantes para Marín e a súa xente; desde 1986 xestionábao a asociación Ademar e desde 2024 administrao o Concello. A distinción concédese a persoas ou entidades cuxa actuación teña repercutido positivamente na historia, na cultura, no progreso ou no benestar da veciñanza. Nas edicións recentes o recoñecemento recaeu en iniciativas de carácter veciñal e cultural que, como neste caso, combinan conservación patrimonial e dinamización social.
Na nota explicativa do xurado subliñouse que a traxectoria do Museo do Mar reúne os requisitos que busca o premio: labor cultural, impacto educativo e achega científica e investigadora que incrementan o patrimonio do municipio. Ademais de facilitar o acceso a coleccións e promover actividades divulgativas, a asociación colaborou con centros educativos e con investigadores interesados na antropoloxía marítima e na historia local. Esa capacidade de xerar sinerxías con outros axentes foi determinante para a súa elección.
A conmemoración do Día de la Liberación, que lembra a acción de Gago de Mendoza, retrasarase ata despois da Semana Santa para evitar a coincidencia co Sábado Santo. O Concello xa prepara un programa que combinará actos oficiais con actividades culturais e participativas nas que, prevese, terá un papel central a entidade premiada. A entrega do galardón e as celebracións asociadas servirán tamén para visibilizar as iniciativas que o museo mantén en marcha e atraer novos apoios aos seus proxectos.
Veciños e colectivos de Marín recibiron a nova con satisfacción e consideran que o recoñecemento pon en valor traballos que, aínda que discretos, resultan esenciais para preservar a memoria local. O premio, indican, non só honra a labor pasada senón que pretende impulsar novas iniciativas e garantir a continuidade dun proxecto nacido desde a comunidade. A Asociación Museo do Mar afronta agora retos ligados á conservación a longo prazo e á ampliación do seu alcance, coa intención de seguir sendo un referente da cultura marítima na ría.
