Cantos votos fan falta para desestabilizar unha institución pública? No ámbito da política municipal galega, a resposta é, con demasiada frecuencia, un só. A recente convulsión institucional vivida na cidade amurallada volveu poñer o foco sobre unha realidade sistémica que afecta a ducias de concellos repartidos por toda a xeografía autonómica: a extrema vulnerabilidade dos pactos de goberno minoritarios fronte ao fenómeno das desercións políticas.
A ligazón máis feble da cadea representativa
Cando a cidadanía acode ás urnas nas citas electorais municipais, raramente outorga maiorías absolutas contundentes a unha única formación política. Este feito, lonxe de ser un problema en si mesmo, debería propiciar o entendemento e a construción de amplos consensos. Porén, na práctica diaria, os acordos postelectorais convértense en auténticos castelos de naipes. A estabilidade de milleiros de veciños queda supeditada á lealdade dun puñado de edís que, en ocasións, deciden romper a disciplina de grupo coa que foron elixidos, alterando por completo o equilibrio de poderes.
Esta dinámica non é exclusiva dun partido nin dunha ideoloxía concreta. É un síntoma transversal que reflicte a debilidade dos mecanismos de control interno e a tentación constante do poder. Cando unha persoa investida coa confianza popular decide cambiar de adscrición política, está invalidando de golpe a vontade de milleiros de votantes que depositaron a súa papeleta nunha lista pechada, non nunha persoa individual. É isto verdadeiramente democrático? A pregunta flota no ambiente de cada pleno municipal onde se perciben as primeiras fendas nas coalicións gobernantes.
O impacto do infortunio humano na xestión pública
Engadamos outra variable incontrolable a esta ecuación de inestabilidade: a saúde e a vida mesma dos representantes públicos. A xestión dos asuntos públicos non é unha labor automatizada; recae sobre seres humanos expostos a todo tipo de continxencias, incluídas as traxedias persoais ou os falecementos repentinos.
Neste contexto, a ausencia física dun líder elixido non representa unicamente un dó colectivo para a comunidade, senón que desencadea unha crise operativa de primeiro orde. Cando o líder que articulou un pacto de goberno desaparece do taboleiro político, a fráxil aritmética dos consensos adoita esborrallarse. Os acordos persoais, os vínculos de confianza e as concesións mutuas tecidas durante meses evapóranse, deixando aos grupos nunha posición de extrema debilidade fronte a unha oposición que agarda a súa oportunidade.
A verdadeira medida da solidez institucional dun municipio non se avalía en tempos de bonanza política, senón nos momentos nos que o infortunio humano ou a deslealdade interna poñen a proba a resistencia das súas estruturas democráticas.
A tentación do cambio de bando e o xogo das maiorías
O mercado das lealdades foi sempre un elemento recorrente na historia política recente de Galicia. Aquel concelleiro que un día xurou o seu cargo baixo as siglas dunha formación progresista ou nacionalista, pode aparecer ao día seguinte sentado no banco da oposición conservadora, ou viceversa. Esta mobilidade, a miúdo xustificada baixo o paraugas das «incompatibilidades ideolóxicas», responde en demasiadas ocasións a cálculos de poder inmediatos.
No caso das grandes cidades galegas, o peso dun só voto pode ser determinante. A figura do tránsfuga, ou do concelleiro disidente, adquire un poder desproporcionado. Transfórmase no rei ou raíña dun taboleiro de xadrez onde as pezas maiores carecen de mobilidade. As formacións políticas que perderon as eleccións iniciais adoitan acechar estas situacións de debilidade estrutural para ofrecer alternativas de go
Únete a la conversación
Regístrate gratis con tu email para comentar en las noticias. Tu opinión importa.