O chamamento a mobilizar ás masas en apoio a Irán lanzado polo ayatolá Alí Sistani acendeu as alarmas en varios países desde o pasado domingo, nun contexto marcado polo asasinato do líder supremo iraniano Alí Jameneí e pola ofensiva que comezou cun ataque atribuído a Israel. A fatua emitida desde Nayaf —centro clerical en Irak— pide participación pública e apoio a Irán ante o que considera unha agresión exterior, e chega cando as protestas iniciais foron contidas pero a tensión segue alta. Os expertos consultados advirten de que, se o conflito se prolonga ou se militariza máis, poderían xurdir mobilizacións máis amplas e episodios de violencia illada. O pronunciamento de Sistani prodúcese nun momento en que a autoridade relixiosa chií volve ocupar un papel central na dinámica rexional.

A postura do líder de Nayaf, unha referencia moral para millóns de chiíes, foi interpretada como un chamamento á mobilización civil máis que a unha insurrección armada. Na súa resposta a unha consulta teolóxica, Sistani plantexou que apoiar publicamente a Irán constitúe un deber colectivo na actual crise, aínda que deixou en mans de cada crente a decisión concreta de como participar. Ese matiz, subliñan analistas, reduce o risco inmediato dunha chamada xeneralizada ás armas, pero non elimina a capacidade da súa influencia para xerar despregamentos masivos en prazas e rúas.

En paralelo, outras voces relixiosas dentro de Irán elevaron o ton e empregaron un linguaxe máis belixerante para reclamar vinganza pola morte de Jameneí, a quen se acusa de ter sido asasinado nos primeiros compases da ofensiva. Algúns clérigos chegaron a invocar conceptos como a xihad para xustificar unha resposta violenta contra os responsables, o que alimenta o temor a unha escalada rexional que trascenda protestas sociais e derive en accións contra obxectivos puntuais.

CONTENIDO PATROCINADO

Salado Golf & Beach Resort

Descubre la oportunidad de inversión más exclusiva del Caribe. Villas de lujo con retorno garantizado del 12% anual en Punta Cana.

Conoce más →

O chiísmo non dispón dunha única autoridade semellante ao papado católico; no seu lugar existen figuras chamadas marja, xuristas e teólogos con capacidade para emitir directrices legais dentro da sharía. A influencia destes líderes é especialmente notable en centros como Nayaf e Qom, e esténdese desde o sur de Asia ata África occidental. Neste entramado, a figura de Sistani destaca polo seu prestixio e polo seu historial de intervención prudente en asuntos políticos, o que explica por que o seu posicionamento xera tanta atención.

O profesor Marc Morató-Aragonés, especialista en Historia do Próximo Oriente, subliña que Sistani é hoxe a referencia relixiosa máis respectada dentro do chiísmo e que a súa autoridade pode ser máis efectiva para mobilizar á poboación que a do propio Jameneí. Segundo expertos, a combinación de símbolos relixiosos, rencor polo asasinato do líder iraniano e a presenza de actores rexionais con axendas propias pode dar lugar a un mosaico imprevisible de protestas, bloqueos e ataques selectivos en varios países.

Ata agora, as manifestacións desencadeadas en distintos Estados mantivéronse en gran medida dentro das marxes da protesta civil, aínda que con episodios de tensión nalgúns escenarios urbanos. Os servizos de seguridade de varias nacións reforzaron a súa vixilancia ante a posibilidade de que milicias afíns a Teherán ou grupos espontáneos aproveiten a conxuntura para perpetrar atentados. A experiencia de crises pasadas, como a resposta masiva que provocou a chegada do Estado Islámico ás portas de Bagdad en 2014, lembra que os chamamentos relixiosos poden traducirse en mobilizacións masivas en cuestión de días.

En Bagdad, e noutras capitais con comunidades chiíes numerosas, autoridades relixiosas e civís procuran calibrar a resposta pública para evitar unha deriva violenta. Algúns líderes locais intentaron mediar para canalizar a protesta cara a accións de carácter simbólico e evitar confrontacións que poidan xustificar represalias ou unha intervención exterior ampliada. Con todo, a polarización rexional e a presenza de actores armados con axendas partidarias complican calquera estratexia de contención.

A comunidade internacional observa con preocupación a evolución dos acontecementos, consciente de que unha escalada en Irán pode reconfigurar alianzas, tensionar rutas enerxéticas e provocar reaccións en distintos frontes. Por agora, os chamamentos á mobilización serviron máis para medir a capacidade de convocatoria dos clérigos chiíes que para desencadear unha conflagración xeneralizada, pero analistas advirten que o equilibrio é frágil e que os próximos días serán determinantes para avaliar se a crise se apacigua ou se transforma nun conflito máis amplo.