O 10 de marzo de 2026, en París, a presidenta da Comisión Europea Ursula von der Leyen pronunciou un discurso de apenas dez minutos que abriu un intenso debate político na Unión Europea ao asegurar que Europa xa non pode manterse como vixiante da vella orde mundial e que debe construír o seu propio rumbo. A intervención, que non incluiu unha condena explícita ás recentes operacións militares de terceiros países, foi recibida con críticas por líderes e partidos que consideran que a presidenta se excedeu nas súas competencias sen propoñer unha alternativa clara ao marco xurídico internacional. A rápida reacción política volveu pór sobre a mesa a delimitación das competencias comunitarias fronte aos Estados membros.
Na súa alocución, von der Leyen invitou aos Vinte e Sete a abandonar unha defensa exclusiva dun sistema baseado en regras que, ao seu xuízo, xa non é suficiente para garantir os intereses europeos. Reivindicou a necesidade de explorar novas fórmulas de cooperación con socios internacionais e de artellar «un camiño europeo» máis adaptado á xeopolítica actual, na que actores como China, Rusia e Estados Unidos reconfiguran prácticas e alianzas. A presidenta evitou pronunciarse de forma directa sobre certas accións de potencias occidentais, unha omisión que xerou suspicacias entre quen agardaban unha posición máis clara en termos de legalidade internacional.
Desde as institucións comunitarias e desde capitais europeas chegaron críticas en poucas horas: o presidente do Consello Europeo António Costa e a vicepresidenta da Comisión Teresa Ribera figuran entre quen defenderon unha resposta máis coordinada e o respecto polos procedementos diplomáticos entre Estados. A crítica principal é que a xerarquía institucional non pode fixar liñas de política exterior sen un debate previo cos países membros, e que presentar un diagnóstico sen alternativas xurídicas nin estratéxicas supón unha declaración política de grande calado. Para moitos, o discurso cruzou unha liña ao priorizar un plantexamento práctico sobre o mantemento de normas e acordos multilaterais.
No Parlamento Europeo e en círculos de expertos a reacción foi desigual: algúns eurodeputados próximos á dereita europea defenderon a intervención polo seu realismo e por sacudir un debate que, na súa opinión, xa estaba presente en foros académicos. Un representante do PPE, que pediu non ser identificado, considerou que von der Leyen «foi valente» ao expoñer unha visón que viña circulando entre estrategas e que obriga a Europa a deixar de ser reactiva. Para eses apoios —sinalan— a prioridade debe ser a eficacia e a preservación dos intereses democráticos fronte a réximes autoritarios.
Pola contra, fontes socialistas e progresistas expresaron o seu malestar e alertaron dos riscos de diluír a primacía da legalidade internacional. Denunciarono que o discurso non achega mecanismos concretos para protexer o marco xurídico global —como as Nacións Unidas, a Organización Mundial do Comercio ou os tribunais internacionais— e que baleirar de contido as normas internacionais é precisamente o que favorece a crecente anarquía xeopolítica. Desde ese ángulo, a proposta foi cualificada de perigosa porque abre a porta a respostas asimétricas e potencialmente descoordinadas entre Estados membros.
Analistas en Bruxelas describen a intervención como unha expresión de frustración ante a perda de eficacia de institucións que no século XX cimentaron a orde internacional. Sinalan que a chegada de líderes con axendas aislacionistas e o aumento das tensións entre grandes potencias erosionaron a capacidade de resolución colectiva, deixando a Europa nun dilema entre manter o ideal normativo ou adaptarse de forma pragmática á nova realidade. A discusión, advirten, é de fondo: non só sobre
Únete a la conversación
Regístrate gratis con tu email para comentar en las noticias. Tu opinión importa.