Un informe publicado pola Fundación BBVA e o Instituto Valenciano de Investigaciones Económicas (Ivie) advirte de que a inversión pública en infraestruturas en España retrocedeu en 2025 ata os niveis de 1995, unha caída que os autores vinculan ao menor esforzo inversor e ao aumento dos desastres naturais asociados ao cambio climático. Segundo o estudo feito público o martes, a suma destinada a obras e equipamentos básicos situouse o pasado ano en 16.114 millones de euros, unha cifra que reflicte a contracción acumulada das últimas décadas. O documento sinala que esta caída non só reduce a capacidade de crecemento económico, senón que tamén deixa o país máis exposto ante episodios extremos que requiren infraestruturas resistentes. Os expertos insisten en que a falta de investimento impide repor tanto a depreciación ordinaria como os deterioros extraordinarios provocados por catástrofes.

O informe traza a evolución da inversión pública en infraestruturas e sinala unha redución do esforzo inversor cercana ao 25% respecto aos principios de século. Mentres que en 2009 as infraestruturas representaban máis do 60% de toda a inversión pública, esa proporción reduciuse ata situarse en torno ao 38% en 2025, un nivel que, segundo os autores, se vén mantendo desde a pandemia. A análise subliña que a contracción non é homoxénea: algúns capítulos sufriron recortes máis severos que outros, con impactos distintos en servizos e conexións esenciais. A lectura xeral do estudo é clara: durante anos priorizouse o gasto corrente e as políticas a curto prazo fronte á conservación e modernización do capital público.

Ao desgranar as traxectorias temporais, os autores recordan que entre 1995 e 2007 houbo un período sostido de crecemento da formación bruta de capital fixo que quedou truncado pola Gran Recesión entre 2008 e 2013. Tras esa caída veu un repunte entre 2014 e 2019, mais a recuperación volveu verse alterada polo choque da pandemia e pola posterior contención do gasto. En conxunto, o esforzo inversor nos últimos anos sitúase en torno ao 20% do total da inversión pública, moi por debaixo da media da primeira década do século, que se movía entre o 26 e o 30%. Esa menor intensidade inversora, advirten, reduce a capacidade das infraestruturas para cumprir a súa función económica e social.

CONTENIDO PATROCINADO

Salado Golf & Beach Resort

Descubre la oportunidad de inversión más exclusiva del Caribe. Villas de lujo con retorno garantizado del 12% anual en Punta Cana.

Conoce más →

O retroceso aprecíase con particular crueza en determinados sectores. As inversións ferroviarias rexistran o maior desplome desde 2009, con un descenso do 66% que deixa ao sector moi por debaixo de niveis previos; o volume destinado ao ferrocarril quedou en torno a 4.589 millones de euros. Pola súa parte, o gasto en estradas situouse en preto de 4.962 millones, similar a 2024 pero un 41% inferior ás cifras de 2009. As infraestruturas hidráulicas tamén sufriron unha merma notable, cunha caída próxima ao 61% respecto de 2009 e unha perda de peso dentro do total do gasto.

Ademais das magnitudes, o informe subliña que outras categorías como as infraestruturas urbanas, portuarias e aeroportuarias permanecen moi por debaixo dos niveis de 2009, o que pon en cuestión a capacidade do país para atender as súas necesidades loxísticas e territoriais. Esa erosión do valor do capital público, explican os autores, non só afecta ao servizo cotián —estradas en peor estado, redes hidráulicas menos eficientes, estacións e portos con menos investimento—, senón que aumenta a factura cando se producen eventos extremos. A maior recurrencia de fenómenos climáticos intensos fai que as insuficiencias en mantemento e adaptación se manifesten con maior rapidez e custo.

Para os responsables do estudo, a solución pasa por reverter a tendencia e priorizar o mantemento e a adaptación das infraestruturas aos riscos crecentes. Recomendan políticas que combinen investimento novo con programas sostidos de conservación, así como unha avaliación máis clara do risco climático na planificación de proxectos. Os autores insisten en que actuar tarde elevará os custos futuros e que a contención actual pode traducirse nunha maior carga orzamentaria a medio e longo prazo. Tamén sinalan a necesidade de coordinar fondos europeos, orzamentos estatais e competencias autonómicas para maximizar o efecto das actuacións.

O retroceso inversor ten efectos evidentes para comunidades con alto peso de actividades portuarias e marítimas como Galicia, onde a resiliencia costeira, a conectividade ferroviaria e a conservación das estradas son cuestións recorrentes. Aínda que o informe realiza unha análise agregada a nivel nacional, as súas conclusións invitan a reflexionar sobre prioridades territoriais: portos, infraestruturas de pesca, comunicacións entre as rías e enlaces co interior poden esixir atención inmediata para evitar perdas produtivas e riscos ante temporais. A falta de renovación e a escasa capacidade de resposta ante danos por inundacións ou treboadas son fontes de preocupación para gobernos locais e sectores produtivos.

A publicación chega nun momento no que as administracións deseñan orzamentos e plans de investimento para os vindeiros anos, polo que as súas recomendacións poderían influír na axenda política. Se os diagnósticos do informe se toman en serio, a xestión pública deberá elevar o nivel de gasto en infraestruturas e priorizar proxectos que aumenten a capacidade de adaptación climática. De non ser así, apunta o estudo, o país afrontará un escenario de maior vulnerabilidade e custos crecientes para reparar e repoñer bens públicos esenciais. A Fundación BBVA e o Ivie asinan un texto que, máis alá dos números, plantea unha disxuntiva sobre o modelo de inversión pública en España.